Вернуться назад

Кыргыз Республикасынын Улуттук банкынын Методологиялык комиссиясынын  

2016-жылдын 13-июлунда кабыл алынган чечими менен бекитилген 

 

Утверждено решением Методологической комиссии  

Национального банка Кыргызской Республики  

от 13 июля 2016 года 

 

№ 

п/п 

Терминдер 

Термины 

Терминдердин түшүндүрмөсү 

Разъяснения значений терминов 

кыргыз тилинде 

на кыргызском языке 

орус тилинде 

на русском языке 

кыргыз тилинде 

на кыргызском языке 

орус тилинде 

на русском языке 

1.  

Авторизация (Authorization) 

Авторизация 

(Authorization) 

Белгилүү бир адамга (жакка) кандайдыр бир аракеттерди көрүүгө укук берүү процесси. 

Маалымат технологияларында авторизациялоо аркылуу ресурстардан жана маалыматтарды иштеп чыгуу системаларынан пайдалануу укугу белгиленет жана ишке ашырылат. 

Финансылык чөйрөдө авторизациялоо банктык төлөм карттарды, кредиттик жана башка карттарды пайдалануу учурунда жүргүзүлөт. Авторизациялоо бул, эмитенттин карт ээсине банктык төлөм картын пайдалануу менен операцияны жүзөгө ашырууга ыйгарым укуктарын же авторлугун тастыктоо жол-жобосун түшүндүрөт, анын натыйжасында жогоруда аталган эмитенттин картын пайдалануу менен түзүлгөн эсептешүү документтерин аткаруу жагында эмитенттин эквайер алдындагы милдеттенмелери келип чыгат. Авторизациялоо автоматташтырылган (терминал аркылуу) жана добуш (телефон байланышы) аркылуу ишке ашырылышы мүмкүн. Эгерде банктык төлөм картын пайдалануу менен ишке ашырылып жаткан операция боюнча эмитент жана эквайер бир эле жак болуп саналса, авторизация эмитенттин кардарга ошол операцияны ишке ашырууга уруксаты катары эсептелинет.  

Процесс предоставления определенному лицу прав на выполнение некоторых действий.  

В информационных технологиях посредством авторизации устанавливаются и реализуются права доступа к ресурсам и системам обработки данных. 

В финансовой сфере авторизация проводится при использовании банковских платежных, кредитных и иных карт. Авторизация означает процедуру подтверждения эмитентом полномочий или авторства держателя карты на проведение им операции с использованием банковской платёжной карты, в результате которой возникает обязательство эмитента перед эквайером исполнить расчётный документ, составленный с использованием карты вышеуказанного эмитента. Авторизация может быть автоматизированной (посредством терминала) и голосовой (посредством телефонной связи). В случае если по совершаемой с использованием банковской платежной карты операции эмитент и эквайер являются одним и тем же лицом, то авторизация является разрешением, предоставляемым эмитентом клиенту на совершение данной операции.  

2.  

Авторизациялык талап (банктык төлөм карттары үчүн) (Authorization request) 

Авторизационный запрос (для банковских платежных карт) (Authorization request) 

Эквайердин карт эмитентине системанын белгиленген эрежелери боюнча транзакцияны ишке ашырууга уруксат алуу талабы 

Запрос эмитенту карты на получение разрешения на проведение транзакции от эквайера по установленным правилам системы. 

3.  

Автоматташтырылган өзүн-өзү тейлөө терминалы (Cash-in) 

Автоматизированный терминал самообслуживания (Сash-in) 

Кызмат көрсөтүүлөрдү сунуштоочулардын дарегине төлөмдөрдү нак жана нак эмес түрдө өткөрүүнү кошо алганда, банк кардарларынын, карт ээлеринин, сервистен пайдалануучулардын нак акча каражаттарын депондоштуруу (кабыл алуу)/берүү үчүн каралган терминал.  

Терминал, предназначенный для депонирования (приема)/выдачи денежных наличных средств клиентами банков, держателями карт, пользователями сервисов, включая проведение платежей в наличной и безналичной форме в адрес поставщиков услуг. 

4.  

Электрондук акча агенти (дистрибьютор)  

(E-money agent (distributor)) 

Агент (дистрибьютор) электронных денег (E-money agent (distributor)) 

Кыргыз Республикасынын мыйзам актыларына ылайык, электрондук акчаны чыгарган банк менен түзүлгөн агенттик келишимдин негизинде электрондук акчаны нак же нак эмес акча каражаттарына алмаштырган, электрондук акчаны жайылтууну ишке ашырган юридикалык жак же жеке ишкер.  

Юридическое лицо или индивидуальный предприниматель, который производит погашение (обмен) электронных денег на наличные или безналичные денежные средства, распространяет электронные деньги, на основании заключенного агентского договора с банком, выпустившим электронные деньги, в соответствии с законодательством Кыргызской Республики . 

5.  

Акча топтому 

(Monetary aggregate) 

Агрегат денежный 

(Monetary aggregate) 

 

Ликвиддүүлүк деңгээли боюнча классификацияланган акча массасынын аныктамасы: М0; М1; М2; М2Х. Ар бир өлкөдө акча топтомдорун аныктоонун өз алдынча критерийлери колдонулат.  

Определение денежной массы, классифицированной по степени ликвидности: М0; М1; М2; М2Х. В каждой стране существуют собственные критерии определения денежных агрегатов.  

6.  

М0 акча топтому 

(Monetary aggregate M0) 

Агрегат М

(Monetary aggregate M0) 

 

Банктардан тышкаркы нак акча Нак акча аныктамасын карагыла.  

Кыргыз Республикасында: Улуттук банктын жана коммерциялык банктардын кассаларында турган нак акча суммасын эске албаганда, Улуттук банк тарабынан жүгүртүүгө чыгарылган нак акча. 

жүгүртүүдөгү акча минус коммерциялык банктардын кассаларындагы улуттук валютадагы банкноттор жана монеталар (Банктардан тышкаркы акча аныктамасын карагыла).  

Наличные деньги вне банков. См. деньги наличные. 

в Кыргызской Республике: Выпущенные в обращение Национальным банком наличные деньги, исключая суммы наличности, находящиеся в кассах Национального банка и коммерческих банков.  

деньги в обращении минус банкноты и монеты в кассах коммерческих банков в национальной валюте. (См Деньги вне банков).  

7.  

М1 акча топтому, “тар” мааниде колдонулуучу акча 

(Monetary 

aggregate M1) 

Агрегат М1, узкие деньги 

(Monetary 

aggregate M1) 

М0 акча топтому плюс резиденттердин улуттук валютадагы которулма депозиттери (Которулма депозиттерди карагыла) 

Денежный агрегат М0 плюс переводные депозиты резидентов в национальной валюте (см. Депозиты переводные

8.  

М2 акча топтому, кеңири мааниде колдонулуучу акча 

(Monetary 

aggregate M2, 

Broad money) 

Агрегат М2, широкие деньги 

(Monetary 

aggregateM2, 

Broad money) 

М1 акча топтому плюс резиденттердин улуттук валютадагы мөөнөттүү депозиттери.  

Денежный агрегат М1 плюс срочные депозиты резидентов в национальной валюте.  

9.  

М2Х акча топтому, кеңири мааниде колдонулуучу акча 

(Monetary 

aggregate M2Х, Broad money) 

Агрегат М2Х, широкие деньги 

(Monetary 

aggregate M2Х, Broad money) 

М2 акча топтому плюс эсептешүүүндөлүк) эсептер жана резиденттердин чет өлкө валютасындагы депозиттери. 

Денежный агрегат М2 плюс расчетные (текущие) счета и депозиты резидентов в иностранной валюте.  

10.  

“Кеңири мааниде колдонулуучу акча” топтому 

(Broad money) 

Агрегат «широкие деньги» 

(Broad money) 

Төлөм жана топтоо каражаты катары колдонулушу мүмкүн болгон финансылык активдер. M2, М2Х акча топтомдоруна ылайык келет. 

Финансовые активы, которые могут использоваться в качестве средства платежа и накопления наиболее полное определение денежной массы. Соответствует агрегатам M2, M2X

11.  

Капиталдын шайкештиги 

(Capital 

Adequacy) 

Адекватность капитала 

(Capital 

Adequacy) 

 

Депозиттик мекемелердин капиталынын шайкештигин өлчөөгө мүмкүндүк берген, ошондой эле депозиттик мекемелердин секторунун ишенимдүүлүгүнө жана анын туруктуулук деңгээлине жалпы баа берүүнү чагылдырган индикатор. Ал ченемдик капиталдын активдерге карата катышы катары эсептелинет. 

Индикатор, который измеряет адекватность капитала депозитных учреждений, а также отражает общую оценку надежности сектора депозитных учреждений и степень его устойчивости. Рассчитывается как отношение нормативного капитала к активам. 

12.  

Ички контролдук шайкештиги 

(Adequacy of the internal control) 

Адекватность внутреннего контроля 

(Adequacy of the internal control) 

 

Бул, тобокелдиктерди тескөө натыйжалуу жүзөгө ашырылып жаткандыгына бекем ишенимди камсыз кылган контролдук. Ал эми уюмдун максаттары жана милдеттери эң эле алгылыктуу жана экономикалык жактан өзүн-өзү актай алган ыкмаларда аткарылат.  

Это контроль, обеспечивающий разумную уверенность в том, что управление рисками осуществляется эффективно, а цели и задачи организации будут выполнены наиболее эффективным и экономически оправданным способом. 

13.  

Аккредитив 

(Letter of credit) 

Аккредитив 

(Letter of credit) 

 

Белгилүү бир акча суммасын жеке адамга же юридикалык жакка ушул документте көрсөтүлгөн шарттарга ылайык төлөп берүү тапшырмасын камтыган документ. Акчалай аккредитивдер жеке өзүнө берилген болуп саналат; ал аккредитивде көрсөтүлгөн сумманы белгилүү бир мезгил ичинде толугу менен же бөлүп-бөлүп алууга өбөлгө түзөт. 

Денежный документ, содержащий поручение о выплате определенной суммы денег физическому или юридическому лицу в соответствии с условиями, указанными в данном документе. Денежные аккредитивы являются именными; они позволяют получить указанную в аккредитиве сумму полностью или частями в течение определенного периода времени. 

14.  

Активдер 

(Assets) 

Активы 

(Assets) 

 

(латын тилинен алынган activus деген сөз таасирдүү). 1) бул аларга ээлик кылуучулардын, ээ болгондордун каражаттары жумшалган, чарба жүргүзүүчү субъектке тиешелүү мүлктөрдүн жана акча каражаттардын (имарат, курулма, машиналар жана жабдуулар, материалдык запастар, банктык аманаттар, баалуу кагаздарга салымдар, патенттер, автордук укуктар ж.б.) жыйындысы. Активдер материалдык (көзгө көрүнгөн) жана материалдык эмес (көзгө көрүнбөгөн) болуп бөлүнөт. Материалдык эмес активдерге интеллектуалдык эмгектер, патенттер, башка чарба жүргүзүүчү субъекттердин карыздык милдеттенмелери, ресурстарды пайдаланууга өзгөчө укуктар кирет; 2) баланс активи бул, чарба жүргүзүүчү субъектке тиешелүү акча түрүндөгү материалдык жана материалдык эмес баалуулуктарды, алардын курамын жана жайгаштырылышын чагылдырган, ишкананын бухгалтердик балансынын бөлүгү; 3) финансылык талап же нарктын сакталып турушун камсыз кылган каражат катары кызмат кылган менчик үлүшү.  

(От лат. activus действенный) 1) совокупность имущества и денежных средств, принадлежащих хозяйствующему субъекту (здания, сооружения, машины и оборудование, материальные запасы, банковские вклады, вложения в ценные бумаги, патенты, авторские права и др.), в которые вложены средства владельцев, хозяев. Активы принято делить на материальные (осязаемые) и нематериальные (неосязаемые). К последним относятся интеллектуальные продукты, патенты, долговые обязательства других хозяйствующих субъектов, особые права на использование ресурсов; 2) актив баланса часть бухгалтерского баланса предприятия, отражающая в денежном выражении материальные и нематериальные ценности, принадлежащие хозяйствующему субъекту, их состав и размещение; 3) финансовое требование или доля собственности, служащие средством сохранения стоимости. 

15.  

Кредиттерге теңештирилген активдер 

(Assets equal to credits) 

Активы, приравненные к кредитам. 

(Assets equal to credits) 

Кредиттерге теңештирилген активдер бул, өзүндө кредиттик тобокелдикти камтыган, сом түрүндө сыяктуу эле, чет өлкө валютасындагы активдер, ошондой эле баланстан тышкаркы милдеттенмелер.  

Активы, приравненные к кредитам, это активы, а также забалансовые обязательства, как в сомах, так и в иностранной валюте, которые несут в себе кредитный риск. 

16.  

Тобокелдик 

боюнча салмактанып алынган активдер 

(Risk-weighted assets) 

Активы взвешенные по риску 

(Risk-weighted assets) 

Тобокелдикке дуушарлануу деңгээлин жана дефолт орун алышы ыктымалдуулугун чагылдырган төмөндөтүүчү коэффициенттерди пайдалануу менен эсептелинген активдер. 

Активы, рассчитанные с использованием понижающих коэффициентов, отражающих уровень их рискованности и вероятность дефолта. 

17.  

Ликвиддүү активдер 

(Liguid assets) 

Активы ликвидные 

(Liguid assets) 

Нак акча, алтын, талап боюнча төлөнүүчү эсептердеги каражаттардын калдыгы, депозиттер (1 айга чейинки мөөнөттөгү), мамлекеттик баалуу кагаздар, коммерциялык векселдер жана банктын нак акчага жеңил айландырылуучу башка каражаттары.  

Наличные деньги, золото, остатки средств на счетах до востребования, депозиты (сроком до одного месяца), государственные ценные бумаги, коммерческие векселя и другие средства банка, легко конвертируемые в наличные деньги. 

18.  

Акция 

(Share) 

Акция 

(Share) 

 

Акционердик коомдун капиталына белгилүү бир үлүштүн салынгандыгын тастыктаган жана акция ээсине акционердик коомдун пайдасынан дивиденддер түрүндө пайданын бөлүгүн, ошондой эле акционердик коом жоюлган шартта, мүлктүн бөлүгүн алууга укук берген баалуу кагаз. 

Ценная бумага, свидетельствующая о внесении определенной доли в капитал акционерного общества и дающая право владельцу акции на получение части прибыли акционерного общества в виде дивидендов, а также части имущества при ликвидации акционерного общества. 

19.  

Акцепт 

(Accept) 

Акцепт 

(Accept) 

 

Төлөөчүнүн акча жана товардык документтерге төлөөгө макулдугу. Акцепт товарлар, кызмат көрсөтүүлөр жана аткарылган иштер үчүн эсептөөлөрдө колдонулат. Мында төлөм, товар жана кызматтарды сунуштоочулар жазып берген эсептешүү документтери боюнча төлөөчүнүн макулдугу (акцепти) менен ишке ашырылат. 

Согласие плательщика на оплату денежных и товарных документов. Акцепт применяется при расчётах за товары, услуги и выполненные работы, при которых платёж производится с согласия (акцепта) плательщика по расчётным документам, выписанным поставщиком товаров и услуг. 

20.  

Электрондук акча акцептанты 

(E-money acceptor) 

Акцептант электронных денег  

(E-money acceptor) 

Агент же электрондук акча чыгарган эмитент-коммерциялык банк менен түзүлгөн келишимге ылайык, электрондук акча менен операциялар ишке ашырылгандыгын тастыктаган документтерди тариздөө менен товарлар же кызмат көрсөтүүлөргө төлөө үчүн электрондук акчаны кабыл алган юридикалык жак же жеке ишкер. 

Юридическое лицо или индивидуальный предприниматель, который в соответствии с заключенным договором с агентом или коммерческим банком-эмитентом электронных денег принимает электронные деньги для оплаты товаров или услуг с составлением документов, подтверждающих совершение операций с электронными деньгами. 

21.  

Андеррайтер 

(Underwriter) 

Андеррайтер 

(Underwriter) 

Андеррайтер: 1) баалуу кагаздарды жайгаштыруунун гаранты; 2) камсыздандыруу тобокелдигин өзүнө алган жак.  

Андеррайтер: 1) гарант размещения ценных бумаг; 2) тот, кто принимает на себя страховой риск. 

22.  

Андеррайтинг 

(Underwriting) 

 

Андеррайтинг 

(Underwriting) 

 

Андеррайтинг 1) андеррайтер менен түзүлгөн келишим шарттарында рынокко баалуу кагаздарды алгачкы жайгаштыруу; 2) камсыздандырууда: тобокелдикке баа берүү.  

Андеррайтинг 1) первичное размещение ценных бумаг на рынке на условиях договора с андеррайтером; 2) в страховании: оценка риска.  

23.  

Аннуитет 

(Annuity) 

Аннуитет 

(Annuity) 

 

(Латын тилинен Annuitas ар жылдык төлөм)  

узак мөөнөткө алынган насыянын (займ) түрү, кредитор ал боюнча карыздын капиталдык суммасы менен кошо пайыздардын улам төлөнүп турушун эске алуу менен белгиленген, белгилүү бир өлчөмдөгү кирешени (рентаны) жыл сайын алып турат;  

белгиленген мезгил ичинде бирдей убакыт аралыгында ишке ашырылып турган бирдей өлчөмдөгү төлөмдөр. Компенсациялык келишимдер боюнча кредиттин ордунун мезгил-мезгили менен жабылып турушун, амортизациялык фонддун түзүлүшүн, камсыздандыруу боюнча төлөмдөрдү, карыздын төлөнүшүн ж.б. мындай төлөмдөргө чегерүүгө болот; 

бирдей өлчөмдөгү төлөмдөр менен камсыздандыруу полиси. 

(От позд-лат. Annuitas ежегодный платеж)  

вид долгосрочного займа, по которому кредитор ежегодно получает определенный доход (ренту), устанавливаемый с расчетом на постепенное погашение капитальной суммы долга вместе с процентами по нему;  

равновеликие платежи, которые производятся (получаются) в равные промежутки времени в течение датированного временного периода. К таким платежам относятся переодические погашения кредита по компенсационным соглашениям, создание амортизационного фонда, взносы по страхованию, выплаты долга и т.д.;  

страховой полис с равновеликими платежами. 

24.  

Арбитраж 

(Arbitrage) 

Арбитраж 

(Arbitrage) 

Баа айырмасынан пайда көрүү максатында, ар кайсы рыноктордо валюталарды, баалуу кагаздарды же товарларды бир эле учурда сатып алуу жана сатуу. 

Одновременная покупка и продажа валюты, ценных бумаг или товаров на различных рынках с целью получения прибыли от разницы цен. 

25.  

Банктын ассоциацияланган компаниясы 

(Associated company) 

Ассоциированная компания банка 

(Associated company) 

 

Банктын ассоциацияланган компаниясы бул, банк добуш берүү укугу менен төлөнгөн акцияларынын 10%дан 50%га чейинкисине тике же кыйыр түрдө ээлик кылган жана банк ага олуттуу таасир эте алган компания.  

Ассоциированная компания банка это компания, в которой банк прямо или косвенно владеет от 10 до 50% оплаченных акций с правом голоса и по отношению к которой банк имеет значительное влияние.  

26.  

Аудит 

(Audit) 

Аудит 

(Audit) 

Бул, чарба жүргүзүүчү субъекттердин отчетторунун, эсепке алуу системасынын тактыгын, алардын толук камтылышын жана колдонуудагы мыйзамдарга жана белгиленген ченемдерге ылайык келүүсүн аныктоо максатында, алардын бухгалтердик жана финансылык отчетторунун документтерине, баштапкы документтеринин, финансылык жана чарбалык ишине тиешелүү башка маалыматтардын эсепке алынышына көз карандысыз иликтөөлөрдү жүргүзүү. Аудит тышкы, ички, маалымат технологияларына жүргүзүлгөн аудит, адистештирилген аудит болушу мүмкүн. 

Это независимое исследование документов бухгалтерской и финансовой отчетности, учета первичных документов и другой информации о финансово-хозяйственной деятельности хозяйствующих субъектов с целью определения достоверности их отчетности, учета, его полноты и соответствия действующему законодательству и установленным нормативам. Аудит может быть внешним, внутренним, информационных технологий, специализированным. 

27.  

Аудитор 

(The auditor) 

Аудитор 

(The auditor) 

Сертификатка ээ адис, ал стандарттарга ылайык аудитордук ишти жүзөгө ашырат жана аудитордук уюмдун аудит жүргүзүүсү үчүн жоопкерчиликтүү болуп саналат. 

Сертифицированный специалист, осуществляющий аудиторскую деятельность согласно стандартам и несущий ответственность за проведение аудита аудиторской организацией. 

28.  

Аудитордук иш 

(Auditor activity) 

Аудиторская деятельность 

(Auditor activity) 

 

Аудиторлор/аудитордук уюмдардын бухгалтердик (финансылык) отчетторго, төлөм-эсептешүү документтерине, салык декларацияларына ж.б. финансылык милдеттенмелерге көз карандысыз текшерүүлөрдү жүзөгө ашыруу, ошондой эле башка аудитордук кызмат көрсөтүүлөрдү сунуштоо иши. 

Осуществление аудиторами/аудиторскими организациями деятельности по осуществлению независимых проверок бухгалтерской (финансовой) отчетности, платежно-расчетной документации, налоговых деклараций и других финансовых обязательств, а также оказанию иных аудиторских услуг. 

29.  

Аудитордук уюм 

(Audit company) 

Аудиторская организация 

(Audit company) 

Аудитордук ишти гана жүргүзгөн жана эгерде бул мамлекеттин мыйзамдарында белгиленген болсо, белгиленген тартипте ушул ишти жүзөгө ашырууга лицензия алган уюм. 

Организация, ведущая исключительно аудиторскую деятельность и получившая в установленном порядке лицензию на осуществление этой деятельности, если это установлено законодательством государства.  

30.  

Аудитордук тапшырма 

(The auditor task) 

Аудиторское задание 

(The auditor task) 

Белгиленген планды аткаруу максатында, коюлган тапшырманын чегинде аткарылууга тийиш болгон аудит үчүн тапшырма. Мисалы, ички аудит, ички контролдук системасына баа берүү боюнча баяндама, алдамчылык фактыларына иликтөөлөрдү жүргүзүү, консалтинг. Аудитордук тапшырма ошондой эле, өз ара байланыштуу бир катар максаттарга жетишүүгө багытталган бир нече тапшырмалардын дароо аткарылышын карашы мүмкүн.  

Задача для аудита, которая подлежит выполнению в рамках задания в целях выполнения плана задания. Например, внутренний аудит, обзор оценки системы внутреннего контроля, расследование фактов мошенничества, консалтинг. Аудиторское задание также может предусматривать выполнение сразу нескольких задач, направленных на достижение целого ряда взаимосвязанных между собой целей. 

31.  

Аудитордук далилдөөлөр 

(Auditor evidences) 

Аудиторские доказательства 

(Auditor evidences) 

Аудитордун пикири негизденген, анын корутундуларын тастыктаган маалымат. Баштапкы документтер жана финансылык отчеттун негизинде камтылган бухгалтердик жазуулар, ошондой эле башка булактардан алынган маалыматтар аудитордук далилдерге кирет.  

Информация, подтверждающая выводы аудитора, на которой основывается мнение аудитора. К аудиторским доказательствам относятся первичные документы и бухгалтерские записи, лежащие в основе финансовой отчетности, а также иная информация, полученная из других источников. 

32.  

Финансылык отчет жөнүндө аудитордук корутунду 

(The auditor conclusion about the financial statements) 

Аудиторское заключение о финансовой отчетности 

(The auditor conclusion about the financial statements) 

Аудитордун белгиленген формада чагылдырылган бухгалтердик отчеттордун аныктыгы жана бухгалтердик эсепти жүргүзүү тартибинин белгиленген талаптарга ылайык келүүсү тууралуу пикирин камтыган документ. Аудитордук корутунду жылдык финансылык отчеттун ажырагыс бөлүгү болуп саналат. 

Документ, содержащий выраженное в установленной форме мнение аудитора о достоверности бухгалтерской отчетности и соответствии порядка ведения бухгалтерского учета установленным требованиям. Является неотъемлемой частью годовой финансовой отчетности. 

33.  

Аудитордук кызмат көрсөтүүлөр 

(Auditor services) 

Аудиторские услуги 

(Auditor services) 

Уюмдун ишине текшерүүлөрдү жүргүзүү, бул мыйзам актыларынын жана айрым ченемдик укуктук документтердин нормаларынын бузулушуна алып келиши ыктымал болгон чарбалык жана финансылык ишке байланыштуу каталарды аныктап, табууга мүмкүндүк берет.  

Проведение проверок в организации, благодаря которым можно обнаружить ошибки, связанные с учетом хозяйственной и финансовой деятельности, наличие которых может привести к нарушению норм законодательных актов и отдельных нормативных правовых документов. 

34.  

Аукцион 

(Auction) 

Аукцион 

(Auction) 

 

 

 

 

 

 

Ачык тооруктун бир түрү, мында тоорук предмети сатуучунун көз карашы боюнча эң жогорку бааны жана/же эң эле алгылыктуу шартты сунуштаган жакка сатылат. Анда сатып алуучулар сыяктуу эле, сатуучулар да өз ара атаандашкан ушул рыноктук тоорукту уюштуруу ыкмасы адилет нарктын белгиленишин камсыз кылат. Мисалы: мамлекеттик баалуу кагаздар аукциону. 

Разновидность публичного торга, при котором предмет торга продается тому, кто предлагает наивысшую цену и/или наилучшие с точки зрения продавца условия. Этот способ рыночной организации торговли, при котором как покупатели, так и продавцы конкурируют между собой, обеспечивает установление наиболее справедливых цен. Например, бывает аукцион государственных ценных бумаг. 

35.  

Маалыматты аутентификациялоо (Authentication) 

Аутентификация информации (Authentication) 

Документте камтылган маалыматтын аныктыгын жана бүтүндүгүн тастыктоо. Аутентификация документтин түзүмүнүн жана мазмунунун же анын реквизиттеринин негизинде сыяктуу эле, маалыматты өзгөртүүнүн криптографиялык алгоритмдери аркылуу жүзөгө ашырылат. Маалыматты далилдөө аутентификациясы, кагаз түрүндөгү документтердеги кызмат адамдардын кол тамгасына же мөөрлөрүнө талдап-иликтөөлөрдү (экспертиза) жүргүзөт же болбосо электрондук цифралык кол тамганын тууралыгын текшерет. 

Подтверждение подлинности и целостности информации, содержащейся в документе. Аутентификация может осуществляться как на основе структуры и содержания документа или его реквизитов, так и путем реализации криптографических алгоритмов преобразования информации. Доказательная аутентификация информации осуществляется анализом (экспертизой) подписей должностных лиц и печатей на бумажных документах или проверкой правильности электронной цифровой подписи (ЭЦП). 

36.  

Маалымат базасы 

(Data base) 

База данных 

(Data base) 

1) Талдап-иликтөөлөрдү жана эсептешүүлөрдү жүргүзүүдө колдонулган маалыматтардын жана/же көрсөткүчтөрдүн сандык маанисинин жыйындысы; 2) колдонмо программалык системаларда колдонулган перманенттик (туруктуу сакталуучу) маалыматтардын айрым бир топтому.  

1) Совокупность данных и/или числовых значений показателей, используемых при анализе и расчетах; 2) некоторый набор перманентных (постоянно хранимых) данных, используемых прикладными программными системами. 

37.  

Базистик пункт 

(Reference point) 

Базисный пункт 

(Reference point) 

Пайыздын жүздөн бир бөлүгү. Мындай бирдиктерде айырманы пайыздык чендерде өлчөө, мүнөздөө зарыл. Мисалы, эгерде пайыздык чен 6,3% - 6,5% чейин жогоруласа, ал 20 базистик пунктка өзгөргөн болот.  

Сотая часть процента. В таких единицах принято характеризовать, измерять разницу в процентных ставках. Например, если ставка процента повысилась с 6,3 до 6,5%, то она изменилась на 20 базисных пунктов 

38.  

Базалык мезгил 

(Reference period) 

Базовый период 

(Reference period) 

Өсүш арымына, өзгөрүү чегине, экономикалык индекстерди ж.б. көрсөткүчтөрдү аныктоодо баштапкы база катары кабыл алынган мезгил (жыл, чейрек, ай). 

Период (год, квартал, месяц), принимаемый за начальную точку отсчета (базу) при определении темпов роста, динамики изменения, экономических индексов и др. показателей 

39.  

Баланс 

(Balance, balance sheet) 

Баланс 

(Balance, balance sheet) 

Эки бөлүктөн турган сандык катыш, алар бири-бирине дал келүүгө тийиш, анткени ал бирдей сандагы акчанын, товардын келип түшүүсүн жана чыгымдалышын түшүндүрөт. Мисалы, товарлардын экспорту жана импорту бирдей болуп, алардын запасы сакталып турган шартта, белгилүү бир мезгил ичинде аларды өндүрүү менен керектөөнүн тең салмакта экендиги (балансы) байкалат. Баланс физикалык өлчөө жана акча формасында (нарктык өлчөө) түзүлөт. Ар түрдүү баланстар бүтүндөй өлкөнүн чарбалык ишине (бюджеттик баланс, төлөм балансы, тармактар аралык баланс), фирманын чарбалык ишине (бухгалтердик баланс, негизги каражаттар балансы, финансылык баланс), үй чарбаларына (үй-бүлөнүн кирешелери жана чыгашалар балансы, керектөө бюджети) талдап-иликтөлөрдү жүргүзүү, эсепке алуу, пландаштыруу максатында колдонулат. Эгерде, келип түшүүлөр төлөмдөр көлөмүнөн артып кетсе баланс активдүү катары эсептелинет, б.а. алгылыктуу калдык байкалат, мындай деңгээлге жетишилбесе баланс пассивдүү катары саналат. 

1) Количественное соотношение, состоящее из двух частей, которые должны быть равны друг другу, т.к. представляют поступление и расходование одного и того же количества денег, товара. Например, при равенстве экспорта и импорта товаров и сохранении их запасов наблюдается баланс их производства и потребления в течение определенного периода времени. Балансы составляются в натуральной форме (в физическом измерении) и в денежной форме (в стоимостном измерении). Самые разнообразные балансы используются в целях анализа, учета, планирования хозяйства всей страны (бюджетный баланс, платежный баланс, межотраслевой баланс), хозяйства, фирмы (бухгалтерский баланс, баланс основных средств, финансовый баланс), домашнего хозяйства (баланс доходов и расходов семьи, потребительский бюджет). Баланс считают активным, если поступления опережают и превышают платежи, т.е. наблюдается положительный остаток. В противном случае баланс называют пассивным. 

40.  

Баланстык отчет 

(Balance sheet) 

Балансовый отчет 

(Balance sheet) 

Фирманын белгилүү бир мезгил ичиндеги активдери, пассивдери жана өздүк капиталынын таза наркы тууралуу жыйынтыкталган отчет; фирманын бухгалтердик балансы. 

Сводный отчет об активах, пассивах и чистой стоимости собственного капитала фирмы на определенный период; бухгалтерский баланс фирмы. 

41.  

Банкноттор (нак акча) 

(Banknote) 

Банкноты (наличные деньги) 

(Banknote) 

(англис тилинен bank-note) - өлкө мыйзамдарына ылайык жүгүртүүгө чыгарылган банктык билеттер, ар кандай нарктагы акча белгилери. Жасалма акча жасоочулук үчүн мыйзам боюнча жазаланат. Банкоттор жана монеталар борбордук банктын шартсыз милдеттенмеси катары таанылат жана анын баардык активдери менен камсыз кылынат.  

(англ. bank-note) банковские билеты, денежные знаки разного достоинства, выпускаемые в обращение согласно законодательству страны. Их подделка и противоправное изготовление преследуются по закону. Банкнота и монета признаются безусловными обязательствами центрального банка и обеспечиваются всеми его активами. 

42.  

Банктык кепилдик 

(Bank guarantee) 

Банковская гарантия 

(Bank guarantee) 

Банк-гаранттын өз кардарынын акчалай милдеттенмесин аткаруусу үчүн кепилдиги; кардар мөөнөтүндө төлөбөй койсо, ал үчүн банк төлөөгө тийиш. Кепилдик тиешелүү камсыздоо алдында берилет. 

Поручительство банка-гаранта за выполнение денежных обязательств своего клиента; при неуплате клиентом в срок это сделает банк. Выдается под соответствующее обеспечение. 

43.  

Банктык кредиттер 

(Bank credit) 

Банковские кредиты 

(Bank credit) 

Кайтарып берүү жана кредиттик пайыздарды төлөө шарттарында банк тарабынан белгилүү бир мөөнөткө сунушталган акча каражаттары.  

Денежные средства, предоставленные банком на определенный срок на условиях возвратности и оплаты кредитного процента. 

44.  

Банктык депозит 

(Bank deposit) 

Банковский депозит 

(Bank deposit) 

Финансы-кредит мекемеси тарабынан төлөөгө жөндөмдүүлүк, мөөнөтүндө төлөө жана кайтарып берүү шарттарында келишим боюнча алынган акча каражаттарынын суммасы.  

Сумма денежных средств, получаемая финансово-кредитным учреждением по договору на условиях платности, срочности и возвратности. 

45.  

Банктык аманат 

(Bank deposit) 

Банковский вклад 

(Bank deposit) 

Финансы-кредит мекемеси тарабынан төлөөгө жөндөмдүүлүк, мөөнөтүндө төлөө жана кайтарып берүү шарттарында башка жактардан келишим боюнча кабыл алынган акча каражаттарынын суммасы. Аманаттар мөөнөттүү жана талап боюнча төлөнүүчү болуп бөлүнөт. Талап боюнча төлөнүүчү аманаттар сактоо мөөнөтүн көрсөтүүсүз, ал эми мөөнөттүү аманаттар белгилүү бир мөөнөткө салынат.  

Сумма денежных средств, принятая финансово-кредитным учреждением по договору от другого лица на условиях возвратности, платности, срочности. Вклады бывают срочные и до востребования. Вклады до востребования вносятся без указания срока хранения, а срочные вклады на определенный срок. 

46.  

Банк тутуму 

(Banking system) 

Банковская система 

(Banking system) 

Бири-бири жана тышкы чөйрө менен өз ара иш алып барган, иши тиешелүү мыйзамдар аркылуу жөнгө салынган банктардын ж.б. кредиттик мекемелердин топтому. 

Совокупность банков и других кредитных учреждений, взаимодействующих друг с другом и внешней средой и регулируемых соответствующим законодательством

47.  

Банктык операциялар 

(Banking operations) 

Банковские операции 

(Banking operations) 

Банктар тарабынан акча каражаттарын, баалуу кагаздарды тартуу жана жайгаштыруу, эсептешүүлөрдү жүзөгө ашыруу боюнча жүргүзүлгөн операциялар. Алар төмөнкүлөргө бөлүнөт: а) банктар алар аркылуу колдо болгон финансылык ресурстарды жайгаштыра алган активдүү операцияларга, б.а. кредит берүү, баалуу кагаздарды сатып алуу; б) банктар алар аркылуу финансылык ресурстарды топтогон пассивдүү операцияларга, б.а. аманаттарды тартуу, кийинчерээк активдүү каражаттар катары колдонуу үчүн баалуу кагаздарды сатуу; в) кызматтарды сунуштоо, тапшырмаларды аткаруу, ортомчулук операцияларын жана мыйзамдарда жол берилген башка кызмат көрсөтүүлөрдү сунуштоолор. 

Операции, проводимые банками по привлечению и размещению денежных средств, ценных бумаг, осуществлению расчетов. Различают: а) активные операции, посредством которых банки размещают имеющиеся у них финансовые ресурсы, т.е. предоставление кредита, покупка ценных бумаг; б) пассивные операции, посредством которых банки формируют финансовые ресурсы, т.е. привлечение вкладов, продажа ценных бумаг для последующего использования в качестве активных средств; в) оказание услуг, выполнение поручений, посреднические операции и др. услуги, разрешенные законодательством. 

48.  

Банк-банкрот 

Банк-банкрот 

Белгиленген тартипте банкрот катары таанылган банк. 

Банк, признанный в установленном порядке банкротом. 

49.  

Банкроттук 

Банкротство 

Юридикалык жактын төлөөгө жөндөмсүздүгү, б.а алган милдеттенмелеринин ликвиддүү активдерден ашып кетиши кесепетинен бюджетке жана бюджеттен тышкаркы фондуларга милдеттүү төлөмдөрдү камсыз кыла албаган жагдайды кошо алганда, өз кредиторлорунун акчалай милдеттенмелери боюнча негиздүү талаптарын мыйзамда жана келишимдерде белгиленген мөөнөттөрдө канааттандырууга жөндөмсүздүгү

Неплатежеспособность юридического лица, т.е. неспособность в полном объеме в установленные законом или договором сроки удовлетворить обоснованные требования своих кредиторов по денежным обязательствам, включая неспособность обеспечить обязательные платежи в бюджет и внебюджетные фонды, вследствие превышения взятых на себя обязательств над его ликвидными активами. 

50.  

Жөнөтүүчү банк 

(Settlement bank) 

Банк-отправитель 

(Settlement bank) 

 

Төлөм системасынын катышуучусу болуп саналган жана төлөм документтерин же билдирүүлөрдү демилгелеген банк. 

Банк, являющийся участником платежной системы и инициирующий платежный документ или сообщение. 

51.  

Алуучу банк (Beneficiary bank) 

Банк-получатель (Beneficiary bank) 

Төлөм системасынын катышуучусу болуп саналган жана төлөм документтерин же билдирүүлөрдү алуучу банк. 

Банк, являющийся участником платежной системы и получающий платежный документ или сообщение. 

52.  

Төлөөчү банк (Payer bank) 

Банк-плательщик (Payer bank) 

1) Системанын каттодон өткөрүлгөн катышуучусу, ал кардардын көрсөтмөсү боюнча акча каражаттарын бул банкта ачылган анын эсебинен акча каражаттарын алуучунун эсебине которууну жүзөгө ашырат. 

2) Аталган алуучудан тике дебеттөө формасындагы төлөмдөрдү өткөрүүгө төлөм документтери келип түшкөндө төлөөчүнүн банк эсебинен акча каражаттарын алып салуу аркылуу тике дебеттөө формасында төлөмдөрдү өткөрүү жөнүндө төлөөчү менен макулдашма (келишим) түзгөн төлөөчүнүн эсеби ачылган банк. 

1) Зарегистрированный участник системы, осуществляющий по указанию клиента перевод денежных средств с его счета, открытого в этом банке, на счет получателя денежных средств. 

2) Банк, в котором открыт счет плательщика, заключивший соглашение (договор) с плательщиком о проведении платежей в форме прямого дебетования путем списания денежных средств с банковского счета плательщика при поступлении платежных документов на проведение платежей в форме прямого дебетования от указанного получателя.  

53.  

Банк-корреспондент 

(Correspondent bank) 

Банк-корреспондент 

(Correspondent bank) 

Банк-резиденттин тапшырма берүү келишиминин негизинде атайы ачылган корреспонденттик эсеп же банк-корреспонденттердин үчүнчү банктагы эсептери аркылуу төлөмдөрдү жана эсептешүүлөрдү жүзөгө ашырган банк. 

Банк, выполняющий на основе договора поручения банка-резидента, платежи и расчеты через специально открытые корреспондентские счета или через счета банков-корреспондентов в третьем банке

54.  

“Ислам терезесине” ээ банк 

Банк, имеющий «исламское окно» 

Талапка ылайык лицензиясы болгон шартта, тиешелүү бөлүмдүн («ислам терезесинин») алкагында ислам банк иши жана каржылоо принциптерине ылайык кызмат көрсөтүүлөрдү сунуштаган банк. 

Банк, предоставляющий услуги в соответствии с исламскими принципами банковского дела и финансирования в рамках соответствующего подразделения («исламского окна») при наличии соответствующей лицензии. 

55.  

Банктык төлөм карты (карт) (Bank payment card (card)) 

Банковская платёжная карта (карта) 

(Bank payment card (card)) 

Терминалдар же башка жабдуулар аркылуу товарларды, кызмат көрсөтүүлөрдү сатып алуу, улуттук жана чет өлкө валюталарында нак акча каражаттарын алуу боюнча операцияларды жүргүзүүгө анын ээсине мүмкүндүк берген төлөм инструменти, ошондой эле анын ээсине банктык эсепте турган акча каражаттарын тескөө, анын ичинде карт ээси менен эмитент ортосунда түзүлгөн келишимге жана Кыргыз Республикасынын мыйзам актыларына ылайык, эмитентте ачылган, ээси көрсөтүлбөгөн металл эсебинде жайгаштырылган баалуу металлдарды эсепке алуу жана алар менен операцияларды ишке ашыруу үчүн банктык эсептен пайдалана алуу каражаты. Карт эмитент тарабынан пластик карты сыяктуу эле, электрондук түрдө чыгарылат (интернет аркылуу коопсуз сатып алууларды ишке ашыруу үчүн каралган виртуалдык карт). Карт менен операциялар, банктык эсепте (дебеттик) турган өздүк акча каражаттар боюнча калдыктардын же болбосо банктык эсепте акча каражаттар жетишсиз болгон шартта же жок учурда (овердрафт, кредиттик) банктык эсеп келишимине ылайык эмитент тарабынан сунушталган кредиттин чегинде карт ээси тарабынан ишке ашырылат. Карт эмитенттин менчиги болуп саналат, ал карт ээсине келишим шарттарына ылайык колдонууга берилет.  

Банктык төлөм карттар төмөнкүчө классификацияланат: 

жүргүзүлгөн эсептешүүлөрдүн түрлөрү боюнча: кредиттик жана дебеттик карттар; 

колдонуу мүнөзү боюнча: өздүк жана корпоративдик; 

маалыматтарды картка жазуу ыкмасы боюнча: магниттик жана смарт-карттар; 

аймактык таандыгы боюнча: банктар тарабынан бир нече мамлекеттердин аймагында тейленген эл аралык карттар; бир мамлекеттин бардык банктары тарабынан тейленген улуттук карттар; бир мамлекеттин бир же бир нече банктары тарабынан тейленген локалдык карттар. 

Платежный инструмент, позволяющий ее держателю проводить операции по покупке товаров, услуг, получению наличных денежных средств в национальной и иностранной валютах, через терминалы или иные устройства, а также средство доступа к банковскому счету для управления ее держателем денежными средствами, находящимися на банковском счете, в том числе для учета и совершения операций с драгоценными металлами, размещенных на обезличенном металлическом счете, открытом у эмитента, в соответствии с законодательством Кыргызской Республики и договором между держателем карты и эмитентом. Карта может быть выпущена эмитентом как на физическом носителе, так и в электронном виде (виртуальная карта, не имеющая физического носителя и предназначенная для совершения безопасных покупок в интернете.). Операции по карте производятся держателем карты в пределах остатка собственных денежных средств, имеющихся на банковском счете (дебетовая), или кредита, предоставляемого эмитентом в соответствии с договором банковского счета при недостаточности или отсутствии на банковском счете денежных средств (овердрафт, кредитная). Карта является собственностью эмитента и предоставляется в пользование держателю карты в соответствии с условиями договора. 

Банковские платежные карты классифицируются: 

по виду проводимых расчетов: кредитовые и дебетовые карты; 

по характеру использования: персональные и корпоративные; 

по способу записи информации на карту: магнитные и смарт-карты; 

по территориальной принадлежности: международные, обслуживаемые банками на территории нескольких государств; национальные, обслуживаемые всеми банками одного государства; локальные, обслуживаемые одним или несколькими банками одного государства. 

56.  

Банктык агенттик түйүн (Banking agent net) 

Банковская агентская сеть (Banking agent net) 

Өзүндө эсептешүү банкын жана алар ортосунда түзүлгөн агенттик келишимдин негизинде банктык кызмат көрсөтүүлөрдүн айрым түрлөрүн сунуштоо боюнча ишкердикти жүзөгө ашырган чекене агенттерди камтыган система. 

Система, включающая в себя расчетный банк и розничных агентов, осуществляющих деятельность по предоставлению отдельных видов банковских услуг на основании заключенных между ними агентских договоров.  

57.  

Банк эсеби 

(Banking account) 

Банковский счет (Banking account) 

Депозитти (банктык аманатты) кабыл алуу жана/же кредит берүү, ошондой эле банктык тажрыйбада иш жүгүртүүнүн багыттары колдонулган жана Кыргыз Республикасынын мыйзам актыларында, банктык эсепти тейлөө боюнча келишимде каралган кардарды тейлөөгө байланыштуу банк тарабынан операцияларды ишке ашыруу боюнча банк менен кардар ортосунда келишимдик мамилелерди чагылдыруу ыкмасы. 

Способ отражения договорных отношений между банком и клиентом по приему депозита (банковского вклада) и/или выдаче кредита, а также по совершению банком операций, связанных с осуществлением банковского обслуживания клиента, предусмотренного договором по обслуживанию банковского счета, законодательством Кыргызской Республики и применяемыми в банковской практике обычаями делового оборота. 

58.  

Электрондук акчаларды эсепке алуу боюнча банктык эсеп  

(Banking account of E-money accounting) 

Банковский счет по учету электронных денег  

(Banking account of E-money accounting) 

Банк тарабынан ачылган эсеп, ал чыгарылган электрондук акча боюнча акча каражаттар суммасын чегерүү жана электрондук акчанын ордун жабуу үчүн аларды эсептен алып салуу операцияларын ишке ашырууда гана пайдаланылат.  

Счет, открытый банком, который используется только для проведения операций по зачислению суммы денежных средств по выпущенным электронным деньгам, и по списанию денежных средств для погашения электронных денег.  

59.  

Банктык терминал/ Банктык төлөм карттарын кабыл алуу үчүн терминал 

(Bank terminal/ Terminal for bank payment card acceptance) 

Банковский терминал/ Терминал для приема банковских платежных карт (Bank terminal/ Terminal for bank payment card acceptance) 

Карттан маалыматтарды чечмелеп көрүүгө, аларды топтоштуруп, жөнөтүүгө жана тиешелүү төлөм системасынын карты боюнча ишке ашырылган операциялар тууралуу маалыматтарды кабыл алууга өбөлгө түзгөн электрондук жабдуу. 

Электронное устройство, позволяющее считывать информацию с карты, формировать, отправлять и принимать сообщения об операциях с картой в (из) соответствующей платежной системе.  

60.  

Банкомат (Automatic teller machine (ATM)) 

Банкомат 

(Automatic teller machine (ATM)) 

Нак акча каражаттарын берүү жана/же кабыл алуу, акча каражаттарын картка жазуу, карт ээси тарабынан өткөрүлгөн транзакциялар боюнча маалыматтарды алуу, нак эмес төлөмдөрдү жүзөгө ашыруу жана өткөрүлгөн транзакциялардын бардык түрлөрү боюнча карт-чектерди берүү үчүн каралган аппараттык-программалык комплекс. Банкомат банктык жабдуу болуп саналат жана ал коммерциялык банктын ыйгарым укуктуу кызматкеринин катышуусуз эле, карт ээсинин картты колдонуу менен операцияларды өз алдынча ишке ашыруусу үчүн каралган. 

Аппаратно-программный комплекс для выдачи и/или приема наличных денежных средств, записи денежных средств на карту, получения информации по совершенным транзакциям держателем карты, осуществления безналичных платежей и выдачи карт-чека по всем видам произведенных транзакций. Банкомат является банковским оборудованием и предназначен для самостоятельного совершения держателем операций с использованием карты без участия уполномоченного работника коммерческого банка. 

61.  

Банктык топ 

(Banking group) 

Банковская группа 

(Banking group) 

Кыргыз Республикасындагы банктык топ, бул: 

- Улуттук банктан лицензия алган банктан, анын туунду жана/же караштуу компанияларынан, ошондой эле алардын аффилирленген жактарынан турган топ; 

- Кыргыз Республикасынын аймагында түзүлгөн банктык холдингдик компаниялардан, Улуттук банктан лицензияланган банк болуп саналган туунду жана/же караштуу компаниялардын биринен турган топ; 

- банкты кошо камтыган, банк жана/же финансылык ишкердикти жүргүзүшкөн юридикалык жактардын тобу. Бир эле юридикалык жак же жеке адам өз алдынча же башка жактар менен биргелешип аларга контролдукту жүзөгө ашырат.  

Банковская группа в Кыргызской Республике: 

- группа, состоящая из банка, лицензируемого Национальным банком, и его дочерних и/или зависимых компаний, а также их аффилированных лиц; 

- группа, состоящая из банковской холдинговой компании, созданной на территории Кыргызской Республики, одной из дочерних и/или зависимых компаний которой является банк, лицензируемый Национальным банком; 

- группа юридических лиц, занимающихся банковской и/или финансовой деятельностью, которая также включает банк, контроль над которыми осуществляет одно и то же юридическое или физическое лицо, единолично или совместно с другими лицами. 

62.  

Банктык холдинг 

(Banking holding) 

Банковский холдинг 

(Banking holding) 

Банктык холдинг банктардын (туунду кредиттик уюмдардын) акцияларынын контролдук топтомуна ээлик кылган жана кабыл алынып жаткан чечимдерди аныктоо мүмкүнчүлүгүнө ээ болгон акционердик коом (негизги кредиттик уюм). 

Банковский холдинг это акционерное общество (основная кредитная организация), владеющее контрольным пакетом акций банков (дочерних кредитных организаций) и обладающее возможностью определять принимаемые ими решения 

63.  

Кыргыз Республикасындагы банктык холдингдик компания 

(Banking holding company) 

Банковская холдинговая компания в Кыргызской Республике 

(Banking holding company) 

Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык, башкы компания банктык холдингдик компания болуп эсептелет. Ал эми банк анын туунду компаниясынан же туунду компаниясынын биринен болуп саналат. 

Согласно законодательству Кыргызской Республики банковской холдинговой компанией считается материнская компания, дочерней компанией или одной из дочерних компаний которой является банк. 

64.  

Баалуу кагаздардын документсиз формасы 

(Paperless securities) 

Бездокументарная форма ценных бумаг 

(Paperless securities) 

 

Баалуу кагаз формасы (түрү), эмиссиясы жана аларга ээлик кылуу укугу кагаз жүзүндө тастыктоону чыгаруусуз, эсептерде жазуу жүзүндө чагылдырылат. Мындай баалуу кагаздардын ээси баалуу кагаздарга ээлик кылуучулардын реестриндеги жазуулардын, ал эми баалуу кагаздарды депондоштуруу учурунда депо эсеби боюнча жазуулардын негизинде аныкталат. 

Форма ценных бумаг, эмиссия и право владения которыми фиксируется в виде записи на счетах, без выпуска каких-либо подтверждений в бумажном виде. Владелец таких ценных бумаг устанавливается на основании записи в реестре владельцев ценных бумаг, а в случае депонирования ценных бумаг на основании записи по счету депо. 

65.  

Нак эмес акча 

(Non-cash) 

Безналичные деньги 

(Non-cash) 

Банктык эсептердеги акча каражаттары. 

Денежные средства на банковских счетах

66.  

Нак эмес төлөм 

(Non-cash payment) 

Безналичный платеж (Non-cash payment) 

Төлөөчүнүн банктык эсептен өлкөнүн мыйзам актыларында белгиленген формада акча каражаттарын которуу жолу менен акчалай милдеттенмесин аткаруусу

Исполнение денежного обязательства путём перевода плательщиком с банковского счета денежных средств в форме, установленной законодательством страны

67.  

Нак эмес эсептешүү 

(Non-cash settlement) 

Безналичный расчет 

(Non-cash settlement) 

Акча жүгүртүү формасы, мында акча каражаттарды жүгүртүү нак акчаны пайдалануусуз, сунушталган төлөм документине ылайык төлөөчүнүн эсептешүү эсебинен эсептеп алып, алуучунун эсептешүү эсебине чегерүү аркылуу жүзөгө ашырылат. Эсептешүү төлөмдү жыйынтыктоочу катары саналат. 

Форма денежного обращения, при которой движение денежных средств происходит без участия наличных денег, путём списания денежных средств с расчётного счёта плательщика и зачисления их на расчётный счет получателя согласно представленным платежным документам. Расчет является завершением платежа. 

68.  

Эталондук портфель (Бенчмарк) 

(Benchmark Portfolio 

Benchmark) 

Эталонный портфель (Бенчмарк) 

(Benchmark Portfolio 

Benchmark) 

Эталондук инвестициялык портфель бул, эл аралык камдарды тескөөнүн нейтралдуу теориялык портфели, ал инвестициялардын реалдуу түрлөрүндө түзүлүп, рынокто оңой ишке ашырылат. Эталондук портфель инвестициялык активдер үчүн түзүлүп, активдердин (инвестициялардын түрлөрүнүн) топтомун жана түзүмүн ошондой эле, инвестициялык актив үчүн максималдуу мөөнөттүүлүктү жөнгө салат. Айрым учурда эталондук портфелдин ордуна бенчмарк колдонулат. 

Эталонный инвестиционный портфель это нейтральный теоретический портфель управления международными резервами, который построен на реальных видах инвестиций и является легко реализуемым на рынке. Эталонный портфель создается для инвестиционных активов и регламентирует набор и структуру активов (видов инвестиций) и максимальную срочность для инвестиционного актива. Иногда вместо эталонного портфеля используется бенчмарк.  

69.  

Биржа 

(Exchange) 

Биржа 

(Exchange) 

Дайыма иштеп турган дүң рыногунун негизги формасы. 

Основная форма регулярно функционирующего оптового рынка. 

70.  

Бонддор 

(Bonds) 

Бонды 

(Bonds) 

Макулдашылган мөөнөттө (айрым учурда акыркы мөөнөт макулдашылбай да калат) финансылык ресурстарды алуу үчүн чыгарылган, белгиленген пайыздык чендеги жана номиналдык наркы боюнча төлөнүүчү карыздык баалуу кагаздар (облигациялар). 

Долговые ценные бумаги (облигации) с фиксированной процентной ставкой, выпущенные для получения финансовых ресурсов на оговоренный срок (иногда конечный срок не оговаривается) и погашаемые по номинальной стоимости. 

71.  

Брокерлер 

(Brokers) 

Брокеры 

(Brokers) 

Инвесторлордун, кардарлардын финансылык активдер менен операцияларын уюштурган, аткарган жана сатып алуучулар менен сатуучуларды бири-бирине көздөштүргөн агенттер. 

Агенты инвесторов, которые организуют, исполняют операции клиентов с финансовыми активами и сводят между собой покупателей и продавцов. 

72.  

Бэк-офис 

(Back Office) 

Бэк-офис 

(Back Office) 

 

Уюмдун финансы рынокторунда ишке ашырылган операциялар боюнча эсептешүүлөрдү жүзөгө ашыруучу түзүмдүк бөлүмү

Структурное подразделение организации по осуществлению расчетов по операциям на финансовых рынках. 

73.  

Бэк тестирлөө 

(Back-testing) 

Бэк тестирование 

(Back-testing) 

 

Иликтөөгө алынып жаткан жагдайдын (валюта курсу, пайыздык чендер ж.б.) өзгөрүүсүн мурдатан топтолуп келген маалыматтар боюнча тесттен өткөрүү аркылуу түзүлгөн үлгүнүн шайкештигин текшерүү процесси. 

Процесс проверки адекватности построенной модели путем тестирования по историческим данным динамики изучаемого признака (курсов валют, процентных ставок и т.д.). 

74.  

Бюджет 

(Budget) 

Бюджет 

(Budget) 

Экономикалык субъекттин белгилүү бир мезгил ичиндеги, адатта жыл ичиндеги кирешелер жана чыгашаларынын ведомосту. Көпчүлүк учурда бюджет колдо болгон жана чыгымдалуучу акча каражаттарынын санын, алардын өз ара ылайык келүүсүн эсепке алуу үчүн түзүлөт. Мындан тышкары, берилген жана кеткен убакыт салыштырылган убакыт бюджети да түзүлөт. Бюджет, балансташууну, экономикалык ресурстардын кириш жана чыгыш бөлүгүнүн дал келүүсүн текшерүүнүн негизги инструменти болуп саналат. Экономикалык субъектке, анын акча каражаттарына жараша бюджет түзүлөт. Бюджеттер мамлекеттик, регионалдык, жергиликтүү (муниципалдык), үй-бүлө (керектөө) бюджеттерине бөлүнөт. Бул жерде ишканалардын, фирмалардын кирешелер жана чыгашалар балансынын формасында түзүлгөн бюджеттери да эске алынган. 

Ведомость доходов и расходов экономического субъекта за определенный период времени, обычно за год. Чаще всего бюджет составляется для учета количества располагаемых и расходуемых денежных средств и их взаимного соответствия, но существуют и бюджеты времени, в которых сопоставляется располагаемое время и расходуемое. Бюджет является основным инструментом проверки сбалансированности, соответствия прихода и расхода экономических ресурсов. В зависимости от экономического субъекта, применительно к денежным средствам которого составляется бюджет, различают государственный, региональный, местный (муниципальный), семейный (потребительский) бюджеты. Правомерно говорить и о бюджете предприятия, фирмы, составленном в форме баланса доходов и расходов. 

75.  

Мамлекеттик бюджет 

(State budget) 

Бюджет государственный 

(State budget) 

Мамлекеттик кирешелердин келип түшүү булактарын жана каражаттардын чыгымдалышы багыттарын көрсөтүү менен белгилүү бир мезгил аралыгына, көбүнчө бир жылга түзүлгөн, мамлекеттин кирешелер жана чыгашалардын расмий күчкө ээ болгон сметасы. Мамлекеттик бюджет өкмөт тарабынан түзүлүп, жогорку мыйзам чыгаруу органы тарабынан кабыл алынат.  

Имеющая официальную силу смета доходов и расходов государства на определенный период времени, чаще всего на год, составленная с указанием источников поступления государственных доходов и направлений расходования средств. Государственный бюджет составляется правительством, утверждается и принимается высшими законодательными органами. 

76.  

Бюджет тартыштыгы 

(Budget deficit) 

Бюджетный дефицит 

(Budget deficit) 

Бюджеттин чыгаша бөлүгүнүн киреше бөлүгүнөн ашып кетиши. 

Превышение расходной части бюджета над доходной. 

77.  

Бюджет профицити 

(Budget surplus) 

Бюджетный профицит 

(Budget surplus) 

Бюджет боюнча кирешелердин чыгашадан артышы.  

Превышение доходов по бюджету над расходами.  

78.  

Дүң капиталдык салымдар 

(Gross capital investment) 

Валовые капиталовложения 

(Gross capital investment) 

Өнөр жайы, айыл чарбасы жана өндүрүштөн башка тармактын жаңы ишканаларын куруу жана иштеп жаткан ишканаларды реконструкциялоо, кеңейтүү жана техникалык кайра жабдуу аркылуу негизги фондуларды өзгөртүп түзүүгө инвестиция жумшоо. 

Вклад инвестиций в воспроизводство основных фондов путем строительства новых и реконструкции, расширения и технического перевооружения действующих предприятий промышленности, сельского хозяйства и отраслей непроизводственной сферы. 

79.  

Ички дүң өнүм (ИДӨ

(Gross domestic product) 

Валовый внутренний продукт 

(Gross domestic product) 

Мамлекеттин аймагында экономиканын бардык тармактарында колдонулган өндүрүш факторлорунун улуттук тиешелүүлүгүнө көз карандысыз керектөө, экспорттоо жана топтоо үчүн жыл ичинде өндүрүлгөн бардык түпкү товарлардын жана кызмат көрсөтүүлөрдүн (б.а. түздөн-түз керектөө үчүн каралгандардын) рыноктук наркы. ИДӨнү эсептөөдө төмөнкүдөй үч ыкма колдонулат: 1) экономикадагы бардык кирешелерди: эмгек акыны, капиталга пайыздарды, пайданы жана рентаны суммалоо аркылуу; 2) бардык өндүрүштүк чыгашаларды: керектөөнү, инвестицияларды, товарларды жана кызмат көрсөтүүлөрдү мамлекеттик сатып алууларды, ошондой эле таза экспортту суммалоо аркылуу; 3) бардык кошумча наркты суммалоо аркылуу эсептелинет.  

Рыночная стоимость всех конечных товаров и услуг (то есть предназначенных для непосредственного употребления), произведённых за год во всех отраслях экономики на территории государства для потребления, экспорта и накопления, вне зависимости от национальной принадлежности использованных факторов производства. Существует три метода расчета ВВП: 1) путем суммирования всех доходов в экономике: заработной платы, процентов на капитал, прибыли и ренты; 2) путем суммирования всех произведенных расходов: потребления, инвестиций, государственных закупок товаров и услуг, а также чистого экспорта; 3) путем суммирования всех добавленных стоимостей.  

80.  

Дүң тышкы карыз 

(Gross external debt) 

Валовый внешний долг 

(Gross external debt) 

Бул, резиденттердин белгилүү бир күнгө карата резидент эместер алдында орун алган шартсыз милдеттенмелеринин төлөнбөгөн суммасын түшүндүрөт. Ал келечекте белгилүү бир учурда (учурларда) пайыздардын жана/же негизги карыздын карыз алуучу (карыз алуучулар) тарабынан төлөнүшүн талап кылат.  

Представляет собой невыплаченную сумму текущих безусловных обязательств резидентов перед нерезидентами на определенную дату, который требует выплаты (выплат) заемщиком (заемщиками) процентов и/или основного долга в определенный момент (моменты) в будущем

81.  

Валюта 

(Currency) 

Валюта 

(Currency) 

1) Өлкөнүн акча бирдиги; 

1) Денежная единица страны;  

82.  

Улуттук валюта 

(National currency) 

Валюта национальная 

(National currency) 

Мамлекет тарабынан чыгарылган, биринчи кезекте ошол мамлекеттин аймагында жүгүртүлгөн валюта. 

Валюта, выпускаемая данным государством и имеющая хождение в первую очередь на территории данной страны. 

83.  

Чет өлкө валютасы 

(Foreign currency, Foreign exchange) 

Валюта иностранная 

(Foreign currency, Foreign exchange) 

Башка өлкөнүн акча бирдиги. 

Денежная единица другой страны. 

84.  

Валюта биржасы 

(Exchange) 

Валютная биржа 

(Exchange) 

Валюта рыногунун чет өлкө валютасында тооруктарды уюштуруу жана өткөрүү боюнча утурумдук жана жөнгө салынган кызмат көрсөтүүлөрдү сунуштаган субъекти. 

Субъект валютного рынка, предоставляющий на регулярной и упорядоченной основе услуги по организации и проведению торгов иностранной валютой. 

85.  

Валюта куржуну 

(Currency basket) 

 

Валютная корзина 

(Currency basket) 

 

Белгилүү бир катыштагы валюталар топтому, алар айкын улуттук же эл аралык жамааттык валюталардын валюта курсун аныктоо үчүн колдонулат. 

Набор валют в определенной пропорции, который используется для определения валютного курса конкретной национальной или международной коллективной валюты. 

86.  

Валюта позициясы 

(Currency position) 

Валютная позиция 

(Currency position) 

Талаптар жана милдеттенмелер ортосунда ар бир валюта боюнча суммалардагы айырма. Валюта позициясы ачык жана жабык болушу мүмкүн. 

Разница между требованиями и обязательствами по суммам в разрезе каждой валюты. Валютная позиция может быть открытой и закрытой.  

87.  

Валюталык интервенция 

(Currency intervention) 

Валютная интервенция 

(Currency intervention) 

Өлкөнүн борбордук банкынын чет өлкө валюталарын сатып алуу же сатуу аркылуу валюта рыногуна жана валюта курсуна максаттуу таасир этүүсү

Целенаправленное воздействие центрального банка страны на валютный рынок и валютный курс, осуществляемое путем продажи или покупки банком иностранной валюты. 

88.  

Валюталык котировка 

(Currency quotation) 

Валютная котировка 

(Currency quotation) 

Колдонуудагы мыйзам нормаларына жана калыптанган тажрыйбага ылайык, чет өлкө валюталарынын курсун белгилөө

Установление курса иностранных валют в соответствии с действующими законодательными нормами и сложившейся практикой. 

89.  

Валюталык опцион 

(Currency option) 

Валютный опцион 

(Currency option) 

 

 

 

 

Белгилүү бир мезгил аралыгында катталган курс боюнча валюталардын мерчемдүү суммасын сатып алуу же сатууга укук берген контракт. Опциондо катталган курс аткаруу баасы деп аталат. Бул, опциондун сатып алуучусу/сатуучусу валютаны сатып алуу же сатуу укугуна ээ болгон курс.  

Контракт, дающий право купить или продать фиксированную сумму валюты по фиксированному курсу в течение определенного периода времени. Курс, зафиксированный в опционе, называется ценой исполнения. Это тот курс, по которому покупатель/продавец опциона имеет право купить или продать валюту. 

90.  

Валюталык операциялар 

(Exchange operations) 

Валютные операции 

(Exchange operations) 

 

Чет өлкө валюталарын нак жана нак эмес формада пайдалануу байланыштуу операциялар. Валюталык операциялар валюталарды дароо берүү (“спот”) шарттарында жана мөөнөттүү бүтүмдөр формасында, б.а. келечекте валюталарды бүтүмгө келишилген учурда орун алып турган курс боюнча (“форвард”) сатуу менен ишке ашырылат.  

Операции, связанные с использованием иностранной валюты в наличной и безналичной форме. Валютные операции осуществляются на условиях немедленной поставки валют («спот») и в форме срочных сделок, т.е. поставка валюты в будущем по курсу, существовавшему на момент заключения сделки («форвард»). 

91.  

Валюталык тобокелдик 

(Currency risk) 

Валютный риск 

(Currency risk) 

 

Курстун өзгөрүүсүнүн натыйжасында активдердин/милдеттенмелердин чет өлкө валютасында туюндурулган наркынын өзгөрүүсүнөн улам чыгымдардын келип чыгышы тобокелдиги. 

Риск получения убытков вследствие изменения стоимости активов/обязательств, выраженных в иностранной валюте, в результате изменения курсов. 

92.  

Валюта рыногу 

(Foreign exchange market) 

Валютный рынок 

(Foreign exchange market) 

Чет өлкө валюталарын сатып алуу/сатуу боюнча операциялар ишке ашырылган рынок. Экономикалык маңызы боюнча бул валюта сыяктуу өзгөчө товарга карата талап менен сунуш салмактанган акча рыногунун сектору. Багыты жана уюштуруу формасы боюнча бул суроо-талап менен сунуштун негизинде улуттук жана чет өлкө валютасын эркин сатуу-сатып алуу мүмкүнчүлүгүн камсыз кылган атайы институттардын жана механизмдердин өз ара аракеттенүүсүнүн жыйындысы. 

Рынок, на котором осуществляются операции по покупке/продаже иностранных валют. По экономическому содержанию это сектор денежного рынка, на котором уравновешиваются спрос и предложение на такой специфический товар, как валюта. По своему назначению и организационной форме это совокупность специальных институтов и механизмов, которые во взаимодействии обеспечивают возможность свободно продать-купить национальную и иностранную валюту на основе спроса и предложения. 

93.  

Валюталык своп 

(Currency swap) 

Валютный своп 

(Currency swap) 

 

 

Негизги сумманы жана пайыздарды эске алуу менен макулдашылган мөөнөттө бир валютадагы акча агымын башка валютадагы эквиваленттүү суммага алмашуу боюнча операцияларды жүргүзүүгө тараптарды милдеттендирген финансылык контракт. 

Финансовый контракт, обязывающий стороны произвести операции по обмену на оговоренный срок денежного потока в одной валюте на эквивалентную сумму в другой валюте с учетом процентов и основной суммы. 

94.  

Валюталык своп-операция 

Валютная своп-операция 

Бир валюта белгилүү бир убакыттан кийин бүтүмгө келишилген учурда катталган курс боюнча ошол эле суммада аны кайтара сатып алуу шарттарында сатылган операция.  

Операция, в которой одна валюта продается на условиях ее обратного выкупа в той же сумме через определенное время и по курсу, зафиксированному в момент сделки. 

95.  

Валюталык эсептер 

(Currency swap) 

Валютные счета 

(Currency swap) 

Жеке адамдардын, юридикалык жактардын жана мамлекеттик мекемелердин чет өлкө валюталары жайгаштырылган банктык эсептер.  

Банковские счета, на которых размещается иностранная валюта физических и юридических лиц, государственных учреждений. 

96.  

Валюта курсу 

(Exchange rate) 

Валютный курс 

(Exchange rate) 

Бир өлкөнүн акча бирдигинин башка өлкөнүн акча бирдигинде туюндурулган баасы 

Цена денежной единицы одной страны, выраженная в денежных единицах другой страны 

97.  

Варрант 

(Warrant) 

Варрант 

(Warrant) 

Белгилүү бир мезгил аралыгында финансылык инструменттердин катталган суммасын сатып алуу/сатуу укугуна кепилдик берген баалуу кагаз. 

Ценная бумага, гарантирующая право купить или продать фиксированную сумму финансовых инструментов в течение определенного периода. 

98.  

Верификациялоо 

(Verification) 

Верификация 

(Verification) 

 

 

Верификациялоо 1) текшерүү, контролдоо, мисалы, бухгалтердик отчетторду баштапкы документтер менен салыштырып текшерүү, кардарлар менен такташуу аркылуу банктык жазуулардын тууралыгын текшерүү; 2) аныктыгын же тууралыгын тастыктоо. 

Кыргыз Республикасынын “Терроризмди каржылоого жана кылмыш жолу менен алынган кирешелерди легалдашытрууга (изин жашырууга) каршы аракеттенүү жөнүндө” мыйзамына (мындан ары ПФТ/ОД) ылайык, верификациялоо дегенден улам, тактоо же ички контролдукту жүзөгө ашыруу максатында маалыматтарды берген жактар аркылуу ишке ашырылган идентификациялоонун текшерилүүгө тийиш болгон натыйжаларын тактоо жана текшерүү боюнча иш-чараларды түшүнүү зарыл. 

Верификация 1) проверка, контроль, например, сверка бухгалтерской отчетности с первичными документами, проверка правильности банковских записей путем контактов с клиентами; 2) подтверждение подлинности или правильности. 

В соответствии с Законом КР «О ПФТ/ОД под верификацией понимаются мероприятия по уточнению или надлежащей проверке результатов идентификации, осуществляемые лицами, представляющими сведения, в целях осуществления внутреннего контроля. 

99.  

Аманатчы 

(Depositor) 

Вкладчик 

(Depositor) 

 

Аманатчы бул, банк менен тиешелүү келишимди түзгөн жана банкка акчалай сумманы салган же анын атына үчүнчү жактан банкка акчалай сумма келип түшкөн адам. 

Вкладчик это лицо, которое имеет соответствующий договор с ФКУ и внесло денежную сумму в банк или на имя которого поступила денежная сумма в банк от третьего лица. 

100.  

Мөөнөттүү аманаттар 

(Time deposit) 

Вклады срочные 

(Time deposit) 

Юридикалык жактардын жана жеке адамдардын алдын ала белгиленген, бирок, эрежедегидей эле 1 айдан кем болбогон мөөнөткө жайгаштырылган акча каражаттары.  

Денежные средства юридических и физических лиц, помещенные на хранение на заранее определенный срок, но, как правило, не менее одного месяца. 

101.  

Баалуу кагаз ээси 

(Holder of securities) 

Владелец ценной бумаги 

(Holder of securities) 

Баалуу кагаз менчик укугунун негизинде таандык болгон адам. 

Лицо, которому ценная бумага принадлежит на праве собственности. 

102.  

Электрондук цифралык кол тамганын ээси (Owner of electronic digital signature) 

Владелец электронной цифровой подписи (Owner of electronic digital signature) 

Электрондук цифралык кол тамгасы аркылуу өз укугун тастыктаган жеке адам же юридикалык жак. 

Физическое или юридическое лицо, подтверждающее электронной цифровой подписью свои права.  

103.  

Маалымат ээси 

(Accessibility of information) 

Владелец информации (Accessibility of information) 

Маалымат алуу, берүү жана аны пайдалануу укугун аныктаган маалымат ээси. 

Собственник информации, который определяет права доступа, передачи и использования информации.  

104.  

Эсеп ээси  

(Account holder) 

Владелец счета 

(Account holder) 

Өлкөнүн мыйзам актыларына ылайык банктык эсеп келишимин түзгөн жеке адам же юридикалык жак, жеке ишкер.  

Физическое или юридическое лицо, индивидуальный предприниматель, заключивший договор банковского счета в соответствии с законодательством страны.  

105.  

Тышкы карыз 

(External debt) 

Внешний долг 

(External debt) 

Белгилүү бир күнгө карата чет өлкө кредиторлорунун алдында өздөштүрүлгөн жана төлөнбөгөн тышкы насыялардын (займ) жана башка карыздык милдеттенмелердин суммасы (капиталда катышууга байланыштуу милдеттенмелерден жана туунду финансылык инструменттерден тышкары). 

Сумма освоенных и непогашенных внешних займов и других долговых обязательств перед иностранными кредиторами на определенную дату (кроме обязательств, связанных с участием в капитале, и производных финансовых инструментов). 

106.  

Жалпы тышкы карыз 

(Total External Debt) 

Внешний долг общий 

(Total External Debt) 

Экономиканын бардык секторлорунда кредиттер жана насыялар (займ) боюнча айкын милдеттенмелердин орду жабылбаган калдыгы.  

Остаток непогашенных фактических обязательств по кредитам и займам всех секторов экономики. 

107.  

Сырттан карыз алуу 

(Foreign (external) loan) 

Внешние заимствования 

(Foreign (external) loan) 

Резидент эместерден толук же жарым-жартылай алынган карыздык каражаттар. 

Заимствование средств, получаемых полностью или частично от нерезидентов. 

108.  

Офистен тышкары банкинг 

(Branchless banking) 

Внеофисный банкинг 

(Branchless banking) 

Банк жана агент ортосунда түзүлгөн агенттик келишимдин негизинде чекене банктык кызмат көрсөтүүлөрдүн айрым түрлөрүн банктын атынан сунуштоо ыкмасы, ал банктарга өз кызмат көрсөтүүлөрүн банктын имаратынан тышкары да сунуштоого өбөлгө түзөт. 

Организованный на основании агентского договора между банком и розничным агентом способ предоставления от имени банка отдельных видов розничных банковских услуг, позволяющий банкам предлагать свои услуги вне помещений банков.  

109.  

Финансылык отчетко тышкы аудит 

(External audit of the financial statements) 

Внешний аудит финансовой отчетности 

(External audit of the financial statements) 

 

Уюмдун бухгалтердик эсепке алуусуна жана финансылык (бухгалтердик) отчетуна аудитордун (аудитордук уюмдун) көз карандысыз текшерүүнү жүргүзүүсү. Финансылык (бухгалтердик) отчеттун тактыгы жана анын бухгалтердик эсеп боюнча мыйзамдарда белгиленген стандарттарга ылайык жүргүзүлгөндүгү тууралуу пикирди билдирүү тышкы аудиттин максаты болуп саналат.  

Независимая проверка бухгалтерского учета и финансовой (бухгалтерской) отчетности организации аудитором (аудиторской организацией). Целью внешнего аудита является выражение мнения о достоверности финансовой (бухгалтерской) отчетности и соответствии ведения бухгалтерского учета установленным законодательством стандартам. 

110.  

Ички аудит 

(Internal audit) 

Внутренний аудит 

(Internal audit) 

Уюмдагы ички контролдук системасынын шайкештигин текшерүү жана баа берүү үчүн уюмдун ичинде жүзөгө ашырылган көз карандысыз эксперттик функция. 

Независимая экспертная функция, осуществляемая внутри организации для проверки и оценки адекватности системы внутреннего контроля организации. 

111.  

Ички контролдук 

(The internal control) 

Внутренний контроль 

(The internal control) 

 

Башкаруу процессинин бардык деңгээлиндеги чаралар системасы, ал уюм алдыга койгон максаттарына натыйжалуу жетише тургандыгына жана бардык ченемдик-мыйзамдык актыларды сактаган шартта, алдыга коюлган тапшырмаларды чече алышына бекем ишенимди камсыз кылат. Тобокелдиктерди тескөө жана алдыга коюлган максаттарга жана милдеттердин аткарылышына жетишүү ынанымын бекемдеген жетекчиликтин ж.б. тараптардын кандай болбосун көргөн аракеттери.  

Система мер на всех уровнях процесса управления, который обеспечивает разумную уверенность в том, что организация эффективно достигнет своих целей и решит поставленные задачи при соблюдении всех нормативно-законодательных актов. Любые действия руководства и других сторон по управлению рисками и повышению вероятности достижения поставленных целей и выполнения задач. 

112.  

Улуттук банктын бир күндүк кредити 

(IntradaycreditofNBKR) 

Внутридневной кредит НБКР 

(Intraday credit of NBKR) 

 

Улуттук банк тарабынан коммерциялык банктарга төлөм системасынын иш үзгүлтүксүздүгүн камсыз кылуу үчүн зарыл акча каражаттарын берүү максатында операциялык күн ичинде, бир нече саатка күрөө алдында улуттук валютада пайызсыз негизде берилген кредит. 

Кредит Национального банка в национальной валюте на беспроцентной основе, в течение операционного дня на несколько часов под залог в целях предоставления коммерческим банкам необходимых денежных средств для обеспечения бесперебойности работы платежной системы. 

113.  

Кайтарымдуулук 

(Reflexivity) 

Возвратность 

(Reflexivity) 

Бул, финансылык принцип, акча аркылуу ишке ашырылган мамилелер принциби. Ага ылайык карыз алуучу убактылуу пайдаланууга алган акча каражатын милдеттүү түрдө өз учурунда кредиторго, каражат ээсине кайтарып берүүгө тийиш. 

Принцип финансовых, денежных отношений, согласно которому кредитные средства, полученные заемщиком во временное пользование, подлежат обязательному и своевременному возврату кредитору, владельцу средств. 

114.  

Өзгөрүлмөлүүлүк 

(Volatility) 

Волатильность 

(Volatility) 

Алмашуу курсу, пайыздык чендер, биржалык котировкалар сыяктуу рыноктук индикаторлордун өзгөрүү деңгээли 

Степень изменчивости рыночных индикаторов, таких как обменный курс, процентные ставки, биржевые котировки 

115.  

Кайтарым төлөм 

(Chargeback) 

Возвратный платеж 

(Chargeback ) 

Анын корреспонденттик эсебине жаңылыш чегерилген сумма боюнча жыйынтыктоочу эсептешүүнү жүргүзүүдөн кийин банк-алуучу тарабынан кайтарылган төлөм.  

Платёж, возвращаемый банком-получателем платежа после проведения окончательного расчёта по ошибочно зачисленной сумме на его корреспондентский счёт.  

116.  

Көмөкчү финансылык компаниялар 

(Financial Auxiliaries) 

Вспомогательные финансовые компании 

(Financial Auxiliaries) 

Резидент болуп саналган, негизинен финансылык ортомчулукка тыгыз байланыштуу иш менен алектенген, бирок өздөрү ортомчу ролунда иш алып барбаган квазифинансылык компаниялар. 

Квазифинансовые компании, являющиеся резидентами, которые в основном занимаются деятельностью тесно связанной с финансовым посредничеством, но сами не выступают в роли посредника. 

117.  

Баалуу кагаздардын экинчилик рыногу 

(Secondary market of securities) 

Вторичный рынок ценных бумаг 

(Secondary market of securities) 

Баалуу кагаздардын биринчилик рыногуна мурда чыгарылган баалуу кагаздар жүгүртүлгөн рынок, башкача айтканда бул рынокто кайсы бир убакта сатып алынган баалуу кагаздар сатылып алынат жана сатылат

Рынок, на котором обращаются ценные бумаги, ранее выпущенные в обращение на первичном рынке ценных бумаг, то есть на этом рынке покупаются и продаются уже купленные однажды ценные бумаги. 

118.  

Пайда алуучу 

(Beneficiary) 

Выгодоприобретатель 

(Beneficiary) 

Пайда алуучу 1) бенефициар, кандайдыр бир нерседен пайда көргөн, кандайдыр бир киреше алган адам; 2) ишенип берилген менчиктен киреше алган адам; 3) анын пайдасына аккредитив ачылган адам; 4) камсыздандыруучу тарабынан камсыздандыруу суммасын алуучу катары белгиленген адам.  

Кыргыз Республикасынын “Терроризмди каржылоого жана кылмыш жолу менен алынган кирешелерди легализациялоого (изин жашырууга) каршы аракеттенүү жөнүндө” мыйзамынын чегинде пайда алуучу (бенефициардык менчик ээси) катары, акча каражаттарына же мүлккө менчик укугуна ээ жана кардар тарабынан анын атынан жана/же анын эсебинен акча каражаттары же мүлк менен операцияны (бүтүм) ишке ашырган же болбосо түпкүлүгүндө келип анын пайдасына акча каражаттары же мүлк менен операция (бүтүм) ишке ашырылган адам таанылат. 

 

Выгодоприобретатель 1) бенефициар, лицо, пользующееся выгодой от чего-либо, получающее какие-либо доходы; 2) лицо, получающее доходы с доверительной собственности; 3) лицо, в пользу которого открыт аккредитив; 4) лицо, назначенное страхователем на случай своей смерти в качестве получателя страховой суммы по личному страхованию. 

В рамках законодательства Кыргызской Республики по противодействию финансирования терроризма и легализации (отмыванию) доходов, полученных преступным путем, выгодоприобретателем (бенефициарным собственником) признается лицо, обладающее правом собственности на денежные средства или имущество, и от имени и/или за счет которого клиентом совершается операция (сделка) с денежными средствами или имуществом, либо лицо, в пользу которого в конечном итоге совершается операция (сделка) с денежными средствами или имуществом.  

119.  

Гарант 

(Guarantor) 

Гарант 

(Guarantor) 

Башка жактардын карызы же аткарылбай калган милдеттенмелери үчүн жоопкерчиликти өзүнө алган жак. Гарант, башкы карызгер берген негизги гарантиядан айрымаланып, орун алган карыз же башка жактардын жол берген аракети үчүн кошо жоопкерчилигин тартат.  

Лицо, принимающее на себя ответственность за долги или невыполнение обязательств другими лицами. Гарант несет вторичную ответственность за долги или действия других лиц в отличии от основной гарантии, которую, главным образом, предоставляет основной должник 

120.  

Гиперинфляция 

(Hyperinflation) 

Гиперинфляция 

(Hyperinflation) 

 

Өтө жогорулап кеткен инфляция, ал коомдук өндүрүшкө кыйратуучу кесепетин тийгизип, өлкөнүн экономикалык туруктуулугун коркунуч алдында калтырат.  

Чрезвычайно высокая инфляция, которая оказывает разрушительное воздействие на общественное производство и начинает угрожать экономической стабильности страны. 

121.  

Мамлекеттик карыз 

(Public debt) 

Государственный долг 

(Public debt) 

Мамлекеттин тышкы жана ички кредиторлор алдындагы карызынын суммасы, ал тышкы мамлекеттик карыз жана ички мамлекеттик карыз болуп бөлүнөт.  

Сумма задолженности государства внешним и внутренним кредиторам. Различают внешний государственный долг и внутренний государственный долг. 

122.  

Мамлекеттик казына векселдери 

(Treasury Bills) 

Государственные казначейские векселя 

(Treasury Bills) 

Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн жана башка мамлекеттердин мамлекеттик кыска мөөнөттүү дисконттук баалуу кагаздары.  

Краткосрочные государственные дисконтные ценные бумаги Правительства Кыргызской Республики и других государств

123.  

Мамлекеттик казына облигациялары 

(TreasuryObligations) 

Государственные казначейские облигации 

(Treasury Obligations) 

Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн жана башка мамлекеттердин пайыздык кирешеси (купону) менен документсиз сыяктуу эле, документ (кагаз) формасында чыгарылган мамлекеттик узак мөөнөттүү баалуу кагаздары.  

Долгосрочные государственные ценные бумаги Правительства Кыргызской Республики и других государств с процентным доходом (купоном), выпускаемые как в бездокументарной, так и документарной (бумажной) формах.  

124.  

Мамлекеттик баалуу кагаз 

(Government security) 

Государственная ценная бумага 

(Government security) 

Мамлекеттин ыйгарым укуктуу органдары анын эмитенти катары иш алып барган баалуу кагаз.  

Ценная бумага, эмитентом которой выступают  

уполномоченные органы государства. 

125.  

Мамлекеттик ишкана 

(Public Enterprise) 

Государственное предприятие 

(Public Enterprise) 

Мамлекеттик башкаруу органдарынын контролдугу астында турган финансылык эмес же финансылык ишкана катары аныкталат. Мында ишканага контролдук шайлоо жолу аркылуу, ал эми зарылчылык келип чыкса, тиешелүү директорлорду дайындоо менен ишкананын жалпы саясатын белгилөө жөндөмдүүлүгү катары аныкталат.  

Определяется как нефинансовое или финансовое предприятие, которое находится под контролем со стороны органов государственного управления, при этом контроль над предприятием определяется как способность устанавливать общую политику предприятия путем выбора, при необходимости, соответствующих директоров.  

126.  

Мамлекеттик тышкы карыз 

(Public External Debt) 

Государственный внешний долг 

(Public External Debt) 

Өлкөнүн мамлекеттик башкаруу секторунун жана акча-кредиттик жөнгө салуу органдарынын ссуда жана насыялар (займдар) боюнча иш жүзүндө төлөнбөгөн милдеттенмелеринин калдыгы.  

Остаток непогашенных фактических обязательств по ссудам и займам сектора государственного управления и органов денежно-кредитного регулирования страны. 

127.  

Мамлекеттик сектор 

(Public Sector) 

Государственный сектор 

(Public Sector) 

Буга мамлекеттик башкаруу сектору, борбордук банк, мамлекеттик ишканалар жана уюмдар болуп саналган депозиттик мекемелер секторунун ж.б. секторлордун курамындагы түзүмдөр кирет, алар мамлекеттик ишкана жана уюмдар болуп саналат.  

Включает сектор государственного управления, центральный банк и те структуры в составе сектора депозитных учреждений и других секторов, которые являются государственными предприятиями и организациями. 

128.  

Грант 

(Grant) 

Грант 

(Grant) 

Бекер берилген финансылык же техникалык жардам. Мында акча же башка сарптоолор жардам алуучу тарабынан кайтарылбайт.  

Финансовая или техническая помощь, предоставляемая в виде дара, когда деньги или другие затраты не подлежат возмещению получателем помощи.  

129.  

Грант-элемент 

(Grant Element) 

Грант-элемент 

(Grant Element) 

Кредиттин/насыянын (займдын) жеңилдетилген шарттарда берилгендигинин көрсөткүчү, ал кредиттин/насыянын (займдын) номиналдык наркы менен карызды тейлөө боюнча карызгерден кармалып калуучу болочоктогу дисконттолгон төлөмдөрдүн суммасы ортосундагы айырманын, насыянын (займдын) номиналдык наркына карата катышы катары эсептелинет.  

Показатель льготности кредита/займа, рассчитываемый как отношение разности между номинальной стоимостью кредита/займа и суммой дисконтированных будущих платежей по обслуживанию долга, причитающихся с заемщика, к номинальной стоимости займа. 

130.  

Валюталоо күнү 

(Value date) 

Дата валютирования 

(Value date) 

Келишилген бүтүм боюнча эсептешүү күнү

Дата расчетов по заключенной сделке

131.  

Айкын убакыт ыргагында эсептешүүлөрдүн гросстук системасы 

(Real-time gross settlement system) 

Гроссовая система расчетов в режиме реального времени (Real-time gross settlement system) 

Банктар аралык мөөнөттүү жана ири төлөмдөрдүн өткөрүлүшүн, ошондой эле айкын убакыт ыргагында жеке негизде ар бир төлөм боюнча жыйынтыктоочу эсептешүүнүн жүзөгө ашырылышын камсыз кылган жол-жоболордун, эрежелердин, технологиялардын жана техникалык инфраструктуранын жыйындысы. 

Совокупность процедур, правил, технологий и технической инфраструктуры, обеспечивающая проведение межбанковских срочных и крупных платежей и осуществление окончательного расчета по каждому платежу на индивидуальной основе в режиме реального времени. 

132.  

Карызды төлөө күнү 

(Maturity date (final)) 

Дата погашения долга 

(Maturity date (final)) 

Түзүлгөн келишимге ылайык карыздык милдеттенме төлөнүүгө тийиш болгон күн.  

Дата, на которую долговое обязательство должно быть погашено согласно заключенному соглашению. 

133.  

Төлөм системасында иштеп чыгуу күнү (Processing Date) 

Дата обработки в платежной системе 

(Processing Date) 

Төлөм системага кабыл алынууга тийиш болгон күн. Эгерде, иштеп чыгуу күнү төлөм сунушталган күндөн кийин белгиленсе, төлөмдү иштеп чыгуу күнү келип жеткенге чейин ал системада контролдук алдында сакталып турат. Эгерде бул күн төлөмдө көрсөтүлбөсө, анда система бул күндү төлөм берилген күнгө барабар катары кароого алат.  

Дата, в которую платеж должен быть принят в платежную систему. В случае если дата обработки следует после даты представления платежа, то система хранит платеж под контролем до наступления даты обработки. Если эта дата не указана в платеже, то система рассматривает эту дату как равную дате представления платежа. 

134.  

Эсептешүү күнү (Settlement Date) 

Дата расчета (Settlement Date) 

Акыркы эсептешүү жүргүзүлүүгө тийиш болгон күн

Дата, в которую должен быть проведен окончательный расчет. 

135.  

Бүтүм күнү 

(Settlement date) 

Дата сделки 

(Settlement date) 

Бүтүмгө келишилген күн. 

День, в который происходит заключение сделки. 

136.  

Баалуу кагаздардын эмиссия күнү 

(Date of securities emission) 

Дата эмиссии ценных бумаг 

(Date of securities emission) 

Баалуу кагаздарды жүгүртүүгө чыгаруу күнү

День выпуска ценных бумаг в обращение.  

137.  

Капиталдын кош леверажы (левериджи) 

(Double Leveraging of Capital) 

Двойной левераж (леверидж) капитала 

(Double Leveraging of Capital) 

Байланыштуу экономикалык субъекттер тарабынан капиталды биргелешип пайдаланышы, мисалы бир депозиттик мекемеге ошол эле топко кирген башка депозиттик мекеменин капиталына үлүштүк катышуу инструменти тиешелүү болсо, анткени эки түзүм тең капиталдын ошол эле бир фондусуна таянуу менен иш алып баргандыктан, капиталдын кош леверажы орун алган катары эсептелинет.  

Совместное использование капитала связанными экономическими субъектами. Например, если одному депозитному учреждению принадлежат инструменты долевого участия в капитале другого депозитного учреждения той же группы, считается, что имеет место двойной леверидж капитала, поскольку деятельность обеих структур опирается на один и тот же фонд капитала. 

138.  

Дебеттик банктык төлөм карты (Debit card) 

Дебетовая банковская платежная карта (Debit card) 

1) Ал боюнча операциялар банктык эсептеги каражаттар калдыгынын чегинде карт ээси тарабынан ишке ашырыла турган карт.  

2) карт ээсине анын депозиттик мекемедеги эсебинде турган акча каражаттардын эсебинен түздөн-түз сатып алуулар үчүн төлөөгө мүмкүндүк берген карт. 

1) Карта, операции по которой производятся держателем в пределах остатка средств, имеющихся на банковском счете. 

2) карта, дающая возможность держателю оплачивать покупки напрямую за счет денежных средств на его счете в депозитном учреждении. 

139.  

Дебеттик-кредиттик банктык төлөм карты (Debet-credit card) 

Дебетно-кредитная банковская платежная карта (Debet-credit card) 

Ал боюнча операцияларды карт ээси эмитент тарабынан сунушталган кыска мөөнөттүү кредиттин чегинде жүзөгө ашырган карт, ал кардарга анын эсебиндеги суммадан жогору суммага, ошондой эле эмитент менен карт ээси ортосунда түзүлгөн келишимде аныкталган суммага жана шарттарда төлөмдөрдү жүзөгө ашырууга мүмкүндүк берет.  

Карта, операции по которой производятся держателем карты в пределах предоставления эмитентом краткосрочного кредита, который дает возможность клиенту осуществлять платежи сверх суммы, имеющейся на счете клиента, в пределах сумм и на условиях, определенных договором между эмитентом и держателем карты. 

140.  

Дебеттик төлөм (Debit payment) 

Дебетовый платеж (Debit payment) 

Акча каражаттарын алуучу демилгечи болуп саналган төлөм. 

Платеж, инициатором которого является получатель денежных средств. 

141.  

Банк эсебин ачуусуз акча которуу 

(Money transfer without opening of bank account) 

Денежный перевод без открытия банковского счета (Money transfer without opening of bank account) 

Акча каражаттарын которуу, улуттук же чет өлкө валюталарында нак акча каражаттарды жеке адамдан кабыл алуу жана Кыргыз Республикасында же анын чегинен тышкары акча которуу системасы аркылуу көрсөтүлгөн жеке адамга (алуучуга) өткөрүп берүү жолу менен банк тарабынан жүзөгө ашырылган банктык операция 

Перевод денежных средств, банковская операция, которая осуществляется банком путем принятия от физического лица наличных денежных средств в национальной или иностранной валюте и дальнейшей передачи указанному физическому лицу (получателю) в Кыргызской Республике или за ее пределами через систему денежных переводов. 

142.  

Дебитордук карыз 

(Accounts receivable) 

Дебиторская задолженность 

(Accounts receivable) 

Карызгер болуп саналган башка ишканалардан, фирмалардан, ошондой эле жарандар тарабынан ишканага, фирмага, компанияга, уюмга төлөнүп берилүүчү карыздын суммасы. 

Сумма долгов, причитающихся предприятию, фирме, компании, организации со стороны других предприятий, фирм, а также граждан, являющихся их должниками. 

143.  

Девальвация 

(Devaluation) 

Девальвация 

(Devaluation) 

 

Улуттук валютанын чет өлкө валюталарына карата же катталган валюта курсу ыргагында эл аралык валюталык бирдиктерге карата курсунун төмөндөөсү

Снижение курса национальной валюты по отношению к иностранным валютам или международным валютным единицам при режиме фиксированного валютного курса. 

144.  

Акча 

(Money) 

Деньги 

(Money) 

Бул мамлекеттин аймагында таанылган мыйзамдуу төлөм каражаты. Ал, жүгүртүү каражаты, топтоо каражаты жана эсепке алуу бирдиги катары колдонулушу мүмкүн.  

Законное средство платежа, признанное на территории государства. Используется в качестве средства обращения, накопления и единицы учета. 

145.  

Нак акча 

(Cash, Currency) 

Деньги наличные 

(Cash, Currency) 

Кагаз акча (банкноттор) жана монеталар түрүндөгү акча каражаттары. 

Денежные средства в виде бумажных денег (банкнот) и монет. 

146.  

Нак эмес акча 

(Quasi money, Near money) 

Деньги безналичные 

(Quasi money, Near money) 

Депозиттерди тартууга лицензияга ээ банктардагы жана банктык эмес финансы-кредит мекемелериндеги депозиттер, ошондой квазиакчалар (мисалы, векселдер, депозиттик сертификаттар). 

Депозиты в банках и небанковских финансово-кредитных учреждениях, имеющих лицензию на привлечение депозитов, и квази-деньги (векселя, депозитные сертификаты).  

147.  

Акча базасы 

(Monetary base) 

Денежная база 

(Monetary base) 

Жүгүртүүдөгү акча плюс депозиттик корпорациялардын борбордук банктагы улуттук валютадагы камдары. 

Деньги в обращении плюс резервы депозитных корпораций в центральном банке в национальной валюте

148.  

Өлкөнүн акча бирдиги 

(Monetary unit) 

Денежная единица страны 

(Monetary unit) 

Өлкөдө мыйзам негизинде белгиленген акча белгиси, өлкөнүн акча системасынын акчалай өлчөө бирдиги болуп саналган негизги элементи. 

Законодательно установленный в стране денежный знак, основной элемент денежной системы страны, являющийся единицей денежного измерения.  

149.  

Акча системасы 

(Monetary system) 

Денежная система 

(Monetary system) 

Өлкөнүн акча белгилеринин, акча бирдиктеринин, акча эмиссиясынын эрежелеринин жана жүгүртүү формаларынын, өлкөдө мыйзамдык негизде белгиленген акча мамилелеринин жыйындысы. 

Совокупность денежных знаков страны, денежных единиц, правил эмиссии и формы обращения денег, денежных отношений, законодательно установленных в стране. 

150.  

Акча каражаттары 

(Monetary funds) 

Денежные средства 

(Monetary funds 

Мамлекеттин, ишканалардын, калайык-калктын нак жана нак эмес формадагы акчалары.  

Деньги государства, предприятий, населения в наличной и безналичной формах.  

151.  

Акча мультипликатору 

(Monetary multiplier) 

Денежный мультипликатор 

(Monetary multiplier) 

Акча-кредит системасына салынган аманаттардын көбөйүүсүнүн же кыскарышынын натыйжасында акча сунушунун бир акча бирдигине канчалык өсөрүн же кыскарышын көрсөткөн сандык коэффициент. Акча мультипликатору акча массасынын акча базасына карата катышы катары эсептелинет. 

Числовой коэффициент, показывающий во сколько раз возрастет либо сократится денежное предложение в результате увеличения либо сокращения вкладов в кредитно-денежную систему на одну денежную единицу. Денежный мультипликатор рассчитывается как отношение денежной массы к денежной базе. 

152.  

Жүгүртүүдөгү акча 

(Currency in circulation) 

Деньги в обращении 

(Currency in circulation) 

Өлкөнүн мыйзамдык негизде аныкталган эмиссиялык борбору тарабынан чыгарылган банкноттор жана монеталар. Кыргыз Республикасында бул Улуттук банктын жүгүртүү кассасындагы банкнотторду жана монеталарды эске албаганда, Улуттук банк тарабынан чыгарылган банкноттор жана монеталар. 

Банкноты и монеты, выпущенные законодательно установленным эмиссионным центром страны. В Кыргызской Республике это выпущенные Национальным банком КР банкноты и монеты минус банкноты и монеты в оборотной кассе Национального банка КР.  

153.  

Банктардан тышкаркы акча (М0) 

(Money outside banks (М0)) 

Деньги вне банков (М0) 

(Money outside banks (М0)) 

Жүгүртүүдөгү акча минус коммерциялык банктардын кассаларындагы улуттук валютадагы банкноттор жана монеталар. 

Деньги в обращении минус банкноты и монеты в национальной валюте в кассах коммерческих банков.  

154.  

Чегериле элек акча каражаттары 

(Funds afloat) 

Деньги в пути 

(Funds afloat) 

Ошол ишканага тиешелүү, бирок анын эсептешүү эсебине чегериле элек акча каражаттары. 

Денежные средства, принадлежащие данному предприятию, но еще не зачисленные на его расчетный счет. 

155.  

Акча рыногу 

(Money Market) 

Денежный рынок 

(Money Market) 

Катышуучулар чөйрөсү алкагында кредиттер жана баалуу кагаз түрүндө кыска мөөнөткө каражаттарды берүү жана алуу ишке ашырылган рынок. 

Рынок, на котором имеет место предоставление и получение средств в форме кредитов и ценных бумаг на короткий срок в пределах круга участников. 

156.  

Акча рыногу 

Денежный рынок  

(Money market) 

Кредиттер жана баалуу кагаздар формасында кыска мөөнөттүү ресурстар рыногу  

Рынок краткосрочных ресурсов в форме кредитов и ценных бумаг  

157.  

Акча-кредит саясаты 

(Monetary policy) 

Денежно-кредитная политика (ДКП) 

(Monetary policy) 

Борбордук банктын акча сунушун, банк тутумунан экономикага келип түшкөн кредиттик агымдарды жана акча рыногундагы пайыздык чендерди жөнгө салуу аркылуу анын негизги максатына жетишүү үчүн багытталган саясат. 

Политика центрального банка, направленная на достижение своей основной цели посредством регулирования предложения денег, кредитных потоков, поступающих из банковской системы в экономику и ставки процента денежного рынка. 

158.  

Депозиттик мекемелер 

(Deposit Takers) 

Депозитные учреждения 

(Deposit Takers) 

Борбордук банкты эске албаганда, негизги иши депозиттерди кабыл алуу менен аларды өз атынан андан ары жайгаштыруудан көрүнгөн финансылык корпорациялар. 

Финансовые корпорации, за исключением центрального банка, основная деятельность которых заключается в приеме депозитов и последующем размещении этих средств от своего имени. 

159.  

Депозиттер 

(Deposits) 

Депозиты 

(Deposits) 

Финансы-кредит мекемеси тарабынан башка жактардан өз учурунда кайтаруу, төлөөгө жөндөмдүүлүк, мөөнөтүндө төлөө шарттарында келишим боюнча кабыл алынган акча каражаттардын суммасы. Депозиттер мөөнөттүү жана талап боюнча төлөнүүчү депозиттерге бөлүнөт. 

Сумма денежных средств, принятая финансово-кредитным учреждением по договору от другого лица на условиях возвратности, платности, срочности. Депозиты бывают срочные и до востребования. 

160.  

Депозит (аманат) 

(Deposit) 

Депозит (вклад) 

(Deposit) 

Депозит бул, финансы-кредит мекемеси тарабынан убагында кайтаруу, төлөөгө жөндөмдүүлүк, мөөнөтүндө төлөө шарттарында башка жактардан келишим боюнча тартылган акча каражаттарынын суммасы. Депозиттер мөөнөттүү жана талап боюнча төлөнүүчү болуп бөлүнөт. 

Депозит это сумма денежных средств, принятая финансово-кредитным учреждением по договору от другого лица на условиях возвратности, платности, срочности. Депозиты бывают срочные и до востребования. 

161.  

Депозиттик база 

(Depositorybase) 

Депозитная база 

(Depository base) 

Жеке адамдардын жана юридикалык жактардын атынан коммерциялык банктарда талап боюнча төлөнүүчү депозиттерге жана мөөнөттүү депозиттерге жайгаштырылган, ошондой эле депозиттерди тартуу укугуна ээ башка финансы-кредит мекемелериндеги депозиттерге салынган каражаттардын жыйындысы. 

Совокупность средств, размещенных в коммерческих банках от имени физических и юридических лиц в депозиты до востребования и срочные депозиты, а также депозиты других финансово-кредитных учреждений, имеющих право на привлечение депозитов. 

162.  

М2Х камтылуучу депозиттер 

(Deposits included in M2X) 

Депозиты, включаемые в М2Х 

(Deposits included in M2X) 

Өкмөттүн жана резидент эместердин депозиттерин эске албаганда, жеке адамдардын жана юридикалык жактардын, ошондой эле башка финансы-кредит мекемелеринин депозиттери. 

Депозиты физических и юридических лиц, а также депозиты других финансово-кредитных учреждений, при этом исключаются депозиты Правительства и депозиты нерезидентов. 

163.  

Талап боюнча төлөнүүчү депозиттер 

(Demand deposits) 

Депозиты до востребования 

(Demand deposits) 

 

 

Бул, финансы-кредит мекемесинде аманат келишими боюнча акча каражаттарын сактоо жана топтоо үчүн ачылган жана эсеп ээси ишкердикти жана/же үчүнчү жактар менен мына ушундай эле иш чөйрөсүн жүзөгө ашыруусуна байланыштуу эсептешүүлөр үчүн каралбаган депозит. Талап боюнча төлөнүүчү депозиттин каражаттары аманатчынын биринчи эле талабы боюнча төлөнүп берилет. 

Депозит до востребования это депозит, открытый в финансово-кредитном учреждении для хранения и накопления денежных средств по договору вклада и не предназначенный для расчетов, связанных с осуществлением владельцем счета предпринимательской и/или подобной деятельности, с третьими лицами. Средства с депозита до востребования выплачиваются по первому требованию вкладчика. 

164.  

Которулма депозиттер 

(Claim deposits) 

Депозиты переводные 

(Claim deposits) 

Төлөмдөрдү жүзөгө ашырууда түздөн-түз колдонулушу мүмкүн болгон, айыптык төлөм төлөөсүз жана кандайдыр бир чектөөлөрсүз баштапкы талап боюнча номиналга ылайык алмаштырыла турган депозиттер (эсептешүү эсептериндеги акча каражаттар). 

Депозиты (денежные средства на расчетных счетах), которые могут быть непосредственно использованы при осуществлении платежей и могут быть обменены по номиналу по первому требованию без уплаты штрафов и каких-либо ограничений  

165.  

Мөөнөттүү депозиттер 

(Time deposits) 

Депозиты срочные 

(Time deposits) 

Банк тарабынан белгилүү бир мөөнөткө же кайтарып берүүнүн башка шарттарында кабыл алынган депозиттер. 

Депозиты, принимаемые банком на строго определенный срок или на иных условиях возврата. 

166.  

Депозитарий 

(Depositary) 

Депозитарий 

(Depositary) 

 

Баалуу кагаздарды эсепке алуу, сактоо, ага менчик укугунун өтүшүн каттоо жана тастыктоо боюнча кызмат көрсөтүүнү сунуштоого байланыштуу иш. 

Деятельность, связанная с оказанием услуг по учету, хранению ценных бумаг, регистрации перехода и подтверждения прав собственности на ценные бумаги. 

167.  

Депозиттер менен иш алып баруу 

(Depositary activities) 

Депозитарная деятельность 

(Depositary activities) 

Акча-кредит саясатынын каражаты (инструменти), ал Улуттук банктын мөөнөттүү депозит эсебине кайтарымдуулук, төлөөгө жөндөмдүүлүк жана мөөнөтүндө төлөө шарттарында улуттук валютада акча каражаттарын тартуу аркылуу, банк тутумунан үстөк ликвиддүүлүктү алып салуу максатында колдонулат. 

Инструмент денежно-кредитной политики, используемый с целью изъятия избыточной ликвидности из банковской системы путем привлечения денежных средств в национальной валюте на срочные депозитные счета в Национальном банке на условиях возвратности, платности и срочности. 

168.  

Улуттук банктын депозиттик операциялары 

(Deposit operations  of NBKR) 

Депозитные операции НБКР 

(Deposit operations of NBKR) 

Кыргыз Республикасынын Улуттук банкы тарабынан кайтарымдуулук, төлөөгө жөндөмдүүлүк жана мөөнөтүндө төлөө шарттарында улуттук валютадагы акча каражаттарын убактылуу алып салуу. Аталган операциялар банк тутумунан үстөк ликвиддүүлүктү алып салуу максатында ишке ашырылат. 

Операции по временному изъятию Национальным банком Кыргызской Республики денежных средств в национальной валюте на условиях возвратности, платности и срочности. 

Данные операции проводятся с целью изъятия избыточной ликвидности из банковской системы. 

169.  

Депо эсеби 

(Depo account) 

Депо-счет (счет депо) 

(Depo account) 

Эсепке алуу жана сактоо максатында депозитарий регистринде ар бир баалуу кагаз боюнча чагылдырылган жазуу жана жазуулардын жыйындысы. 

Запись или совокупность записей в регистрах депозитария, создаваемая для каждой ценной бумаги в целях учета и хранения. 

170.  

Дериватив (туунду финансылык инструмент) 

(Financial Derivatives) 

Дериватив (производный финансовый инструмент) 

(Financial Derivatives) 

Наркы базистик активдин негизинде камтылган активдин баасы аркылуу аныкталган финансылык инструмент, б.а. ал ошол активдин баасынан улам келип чыгат. Фьючерстер, варранттар, опциондор, своптор, форварддар, депозитардык тил каттар туунду инструменттердин мисалы болуп саналат. Туундуу финансылык инструменттер ар кандай максаттарда, анын ичинде тобокелдикти тескөө, хеджирлөө, арбитраждык операцияларды жана алып сатарлыкты жөнгө салууда колдонулат. Туунду финансылык инстурументтер менен операциялар, алар байланыштуу болушу мүмкүн болгон базалык операциялардын наркынын курамдык бөлүгү катары эмес, өз алдынча ишке ашырылган операция катары каралууга тийиш. 

Бул, туунду финансылык инструментке контрактынын негизин түзгөн жана төлөмдөрдү же түшүүлөрдү эсептөө үчүн зарыл болгон, бирок ошол эле учурда алмашуу предмети болбой калышы мүмкүн болгон сумма туунду финансылык контракттын шарттуу (номиналдык) суммасы болуп саналат. 

Финансовый инструмент, стоимость которого определяется ценой актива, лежащего в его основе (базисного актива), т.е. является производной от цены этого актива. Примерами производных инструментов являются фьючерсы, варранты, опционы, свопы, форварды, депозитарные расписки. Производные финансовые инструменты используются в различных целях, включая управление рисками, хеджирование, арбитражные операции и спекуляции. Операции с производными финансовыми инструментами должны рассматриваться в качестве самостоятельных операций, а не как составная часть стоимости базовых операций, с которыми они могут быть связаны. 

Сумма, которая лежит в основе контракта на производный финансовый инструмент и которая необходима для расчета платежей или поступлений, но которая может и не быть предметом обмена является условной (номинальной) суммой производного финансового контракта. 

171.  

Банктык карт ээси 

(Card holder) 

Держатель банковской карты (Card holder) 

Банктын кардары, анын ичинде юридикалык жак/жеке ишкер эсеп ээси тарабынан ыйгарым укук чегерилген, эмитент менен келишимдин негизинде картты колдонуу менен операцияларды жүргүзүү укугуна ээ жеке адам. 

Клиент банка, физическое лицо, в том числе уполномоченное юридическим лицом/индивидуальным предпринимателем - владельцем счета, имеющее право совершать операции с использованием карты на основании договора с эмитентом. 

172.  

Электрондук акча ээси  

(E-money holder) 

Держатель электронных денег (E-money holder) 

Электрондук акчаларды тескөө укугуна ээ жана аларды акцептанттар тарабынан сунушталган товарлар жана кызмат көрсөтүүлөр үчүн эсептешүүлөрдү жүзөгө ашырууда пайдаланган адам. 

Лицо, распоряжающееся электронными деньгами и использующее электронные деньги при осуществлении расчетов за предоставленные товары и услуги акцептантов. 

173.  

Дефицит 

(Deficit) 

Дефицит 

(Deficit) 

(Латын тилинен deficit тартыштык). Мурда белгиленген, пландаштырылган же зарыл болгон деңгээлге салыштырганда каражаттардын, ресурстардын жетишсиздиги. Тартыштык күндөлүк эсеп, соода балансы, мамлекеттик бюджет болуп бөлүнөт.  

(От лат. deficit не достает) Недостаточность средств, ресурсов в сравнении с ранее намечавшимся, запланированным или необходимым уровнем. Дефицит бывает: текущего счета, торгового баланса, государственного бюджета. 

174.  

Дефлятор 

(Deflator) 

Дефлятор 

(Deflator) 

 

1) Аларды өткөн мезгилдеги баа деңгээлине ылайыкташтыруу максатында, акчалай туюндурулган, экономикалык көрсөткүчтөрдү эсептөөдө колдонулган коэффициент; 2) ички дүң өнүмдүн компоненттерин салыштырмалуу баада кайрадан эсептөө үчүн жана баа динамикасынын жалпыланган көрсөткүчтөрүнүн жыйындысына мүнөздөмө берүүдө колдонулган ар кандай индекстердин жыйындысы.  

1) Коэффициент, используемый для пересчета экономических показателей, исчисленных в денежном выражении, с целью приведения их к уровню цен предыдущего периода; 2) Совокупность различных индексов, используемых для пересчета компонентов валового внутреннего продукта в сопоставимые цены и для характеристики совокупности обобщающих показателей динамики цен. 

175.  

Дефолт 

(Default) 

Дефолт 

(Default) 

 

Өз милдеттенмесин аткарууга жөндөмсүздүк же андан баш тартуу. Дефолт юридикалык жак сыяктуу эле, мамлекеттин өкмөтү тарабынан жарыяланышы да мүмкүн.  

Неспособность или отказ исполнять свои обязательства. Дефолт может быть объявлен как юридическим лицом, так и правительством государства

176.  

Диверсификациялоо 

(Diversification) 

Диверсификация 

(Diversification) 

Капиталдан жана андан алынуучу кирешеден мүмкүн болуучу жоготуулар тобокелдигин басаңдатуу максатында, инвестициялануучу акча каражаттарын ар кандай объекттер ортосунда бөлүштүрүү.  

Распределение инвестируемых денежных средств между различными объектами вложений с целью снижения риска возможных потерь капитала или доходов от него. 

177.  

Дивиденд 

(Dividend) 

Дивиденд 

(Dividend) 

(Латын тилинен dividendus бөлүштүрүлүүгө тийиш болгон) акционердик коом акционерлер (акцияга ээлик кылуучулар) ортосунда бөлүштүрүүгө тийиш болгон пайданын бөлүгү. Алар акциялардын наркын эске алуу менен колдо турган акцияларга ылайык жыл сайын төлөнүп турат.  

(От лат. dividendus подлежащий разделу) часть прибыли акционерного общества, которую оно распределяет между акционерами (обладателями акций) и выплачивает им ежегодно в соответствии с имеющимися у них акциями с учетом достоинства акций.  

178.  

Дилер 

(Dealer) 

Дилер 

(Dealer) 

 

 

1. Рынокто өз атынан жана өз эсебинен операция жүргүзгөн юридикалык жак же жеке адам. 

2. Финансы рынокторунда операцияларды жүргүзүүгө адистешкен банк кызматкери. 

1. Юридическое или физическое лицо, которые оперируют на рынке от своего имени и за собственный счет. 

2. Сотрудник банка, специализирующийся на проведении операций на финансовых рынках. 

179.  

Дилинг 

(Dealing) 

Дилинг 

(Dealing) 

финансылык же сырьелук рыноктордо бүтүмдөргө келишүү процесси.  

процесс заключения сделок на финансовых или сырьевых рынках. 

180.  

Дисконт 

(Discount) 

Дисконт 

(Discount) 

(Англис тилинен discount жеңилдик) 1) Товар сапатынын стандарт шарттарына же келишим талаптарына ылайык келбешинен улам анын баасынын төмөндөшү; 2) карыздык баалуу кагаздын номиналы анын рыноктук баасынан же ал рынокко баштапкы жайгаштыруу баасынан ашкан сумма; 3) рыноктун абалын эске алуу менен баанын төмөндөтүлүшү; 4) пайыздарды жана чыгашаларды эсептөө менен банк тарабынан баалуу кагаздардын эсепке алынышынын негизинде ишке ашырылган банктык атайы кредиттик операция. 

(Англ. discount скидка) 1) снижение (скидка) цены на товар вследствие несоответствия его качества условиям стандарта либо договора; 2) сумма, на которую номинал долговой ценной бумаги превышает ее текущую рыночную цену или цену, по которой она была первоначально размещена на рынке; 3) скидка с цены с учетом состояния рынка; 4) специальная банковская кредитная операция на основании учета банком ценной бумаги с расчетом процентов и расходов. 

181.  

Дисконт (баалуу кагаздар боюнча) 

(Discount (for securities)) 

Дисконт (по ценным бумагам) 

(Discount (for securities)) 

Карыздык баалуу кагаздын номиналынын анын утурумдук рыноктук баасынан же ал рынокко баштапкы жайгаштырылган баасынан артып турган суммасы.  

Сумма, на которую номинал долговой ценной бумаги превышает ее текущую рыночную цену или цену, по которой она была первоначально размещена на рынке

182.  

Дисконттук баалуу кагаздар 

(Discount 

Securities) 

Дисконтные ценные бумаги 

(Discount 

Securities) 

Дисконт менен сатылып алынган жана аракеттенүү мөөнөтүнүн бүтүшү менен номинал боюнча төлөнүүчү баалуу кагаздар. 

Ценные бумаги, которые приобретаются с дисконтом к номиналу и погашаются по номиналу по истечении срока действия. 

183.  

Аралыктан банктык жана төлөм кызмат көрсөтүүлөр (аралыктан банкинг)  

(Remote banking and payment services (remote banking)) 

Дистанционные банковские и платежные услуги (дистанционный банкинг)  

(Remote banking and payment services (remote banking)) 

Программалык-техникалык жана телекоммуникациялык каражаттарды колдонуу менен пайдалануучунун өз банктык эсебин же болбосо электрондук капчыгын тескөө үчүн сунуштоочунун буйруунун негизинде пайдалануучуга аралыктан (интернет-банкинг, үй-банкинги, мобилдик банкинг ж.б.) кызмат көрсөтүүлөрдү сунуштоосу, ошондой эле ишке ашырылган операциялар жана акча каражаттарынын калдыктары жөнүндө маалыматты алуу. 

Услуги, оказываемые поставщиком пользователю на основании распоряжений последнего, передаваемых поставщикам услуг удаленным способом (интернет-банкинг, домашний-банкинг, мобильный банкинг и другие) для управления пользователем своим банковским счетом либо электронным кошельком, с использованием программно-технических и телекоммуникационных средств, а также получение информации о проведенных операциях и остатках денежных средств. 

184.  

Электрондук акча дистрибьютору  

(E-money distributor) 

Дистрибьютор электронных денег (E-money distributor) 

Электрондук акчаны нак же нак эмес акча каражаттарына алмаштырууну жүзөгө ашырган жана электрондук акча эмитенти менен түзүлгөн келишимдин негизинде электрондук акчаларды кардарларга жайылткан уюм.  

Организация, которая производит обмен электронных денег на наличные или безналичные денежные средства и которая распространяет электронные деньги клиентам на основании заключенного договора с эмитентом электронных денег. 

185.  

“Узун” валюта позициясы 

(Long currency position) 

Длинная валютная позиция 

(Long currency position) 

Белгилүү бир күнгө карата тиешелүү валюталардагы талаптардын милдеттенмелерден артышы.  

Превышение требований над обязательствами в соответствующих валютах на определенную дату.  

186.  

Мүлктү ишеним боюнча тескөө 

(Trust managing (entrusted administration)) 

Доверительное управление имуществом 

(Trust managing (entrusted administration)) 

 

Мүлктү ишеним боюнча тескөө келишимдин негизинде жүзөгө ашырылат, ага ылайык бир тарап (тескөөнү уюштуруучу) башка тарапка (ишеним боюнча тескөөчүгө) белгилүү бир мөөнөткө мүлктү ишеним боюнча тескөөгө өткөрүп берет, ал эми башка тарап ошол мүлктү тескөөнү уюштуруучунун же ал көрсөткөн адамдын (пайда алуучунун) таламында тескөөнү жүзөгө ашырууга милдеттенет. 

Доверительное управление имуществом осуществляется по договору доверительного управления, согласно которому одна сторона (учредитель управления) передает другой стороне (доверительному управляющему) на определенный срок имущество в доверительное управление, а другая сторона обязуется осуществлять управление этим имуществом в интересах учредителя управления или указанного им лица (выгодоприобретателя). 

187.  

Баалуу кагаздардын документ түрүндөгү формасы 

(Documentary form of securities) 

Документарная форма ценных бумаг 

(Documentary form of securities) 

Бул, баалуу кагаздардын формасы, мында анын ээси мыйзамдык тартипте таризделинген баалуу кагазды, баалуу кагаздар сертификатын көрсөтүүнүн негизинде аныкталат. 

Форма ценных бумаг, при которой владелец устанавливается на основании предъявления ценной бумаги, сертификата ценной бумаги, оформленных в установленном законодательством порядке. 

188.  

Банктын кызмат адамы 

(Bank official) 

Должностное лицо банка 

(Bank official) 

Бул, банктын саясатын аныктаган жана/же чечим кабыл алууга, ал акысыз негизде иштейби же болбосо сый акы алабы ага көз карандысыз, банк саясатын түптөгөн анын негизги операцияларына катышууга ыйгарым укуктуу же иш жүзүндө катышкан адам. 

Должностное лицо банка лицо, которое определяет политику банка и/или имеет полномочия принимать решения, участвовать или реально участвует в основных операциях банка, формирующих политику банка, независимо от того, работает ли это лицо на безвозмездной основе или получает вознаграждение. 

189.  

Субординациялан-ган карыз (Subordinated duty) 

Субординированный долг (Subordinated duty) 

Субординацияланган карыз бул, эмитенттин башка милдеттенмелерине салыштырганда кыйла төмөнкү статустагы милдеттенме. Эмитент банкрот абалда калган учурда, эмитенттин акцияларына ээлик кылуучулардын талаптары канааттандырылганга чейин бардык кредиторлор жана аманатчылар толук тейлөөгө алынып, алардын талаптары канааттандырылгандан кийин гана алардын орду жабылууга тийиш. 

Субординированный долг это обязательства с более низким статусом по сравнению с другими обязательствами эмитента. В случае банкротства эмитента погашаются после полного обслуживания и удовлетворения требований всех кредиторов и вкладчиков, но до удовлетворения требований держателей акций эмитента. 

190.  

Карыздык баалуу кагаздар 

(Debt security) 

Долговые ценные бумаги 

(Debt security) 

Баалуу кагаздардын ээлери алдындагы эмитенттин милдеттенмелерин тастыктаган баалуу кагаздар. 

Ценные бумаги, удостоверяющие обязательство эмитента перед держателем ценной бумаги. 

191.  

Карыздык инструмент (инструменттер) 

(Debt instruments) 

Долговой инструмент (инструменты) 

(Debt instruments) 

Карыздык инструменттер, эрежедегидей эле, келишимдик мамилелердин негизинде келип чыгат, ага ылайык бир институционалдык бирдик (карызгер) башка институционалдык бирдик (кредитордун) алдында пайыздары менен же пайыздарды төлөөсүз негизги сумманы кайтарып берүүгө же негизги сумманы кайтарып бербестен пайыздарды төлөөгө шартсыз милдеттенмени өзүнө алат. Карыздык баалуу кагаздар, кредиттер жана насыялар, соодалык кредиттер, ошондой эле нак валюта жана депозиттер мына ушундай инструменттердин катарына кирет. Карыздык инструменттер ошондой эле, мыйзам нормаларын аткаруу аркылуу (эң оболу бул, салыктарды төлөө же башка милдеттүү төлөмдөр боюнча милдеттенмелерге кирет) же жакын арада кредиторго төлөм төлөө милдеттенмесинин карызгер тарабынан алынышын шарттаган укуктардын жана милдеттердин негизинде да келип чыгышы мүмкүн. 

Долговые инструменты, как правило, возникают на основе договорных отношений, в соответствии с которыми одна институциональная единица (заемщик) несет перед другой институциональной единицей (кредитором) безусловное обязательство возвратить основную сумму с процентами или без уплаты процентов, или выплачивать проценты без возврата основной суммы. В число таких инструментов входят долговые ценные бумаги, кредиты и займы, торговые кредиты, а также наличная валюта и депозиты. Долговые инструменты могут создаваться также посредством приведения в исполнение норм закона (прежде всего, это относится к обязательствам по уплате налогов или других обязательных платежей) или на основании прав и обязанностей, влекущих за собой принятие заемщиком обязательства о производстве в будущем платежа (платежей) кредитору. 

192.  

Узак мөөнөттүү тышкы карыз 

(Long-term external debt) 

Долгосрочный внешний долг 

(Long-term external debt) 

Төлөө мөөнөтү бир жылдан ашкан тышкы карыз. Төлөө мөөнөтү баштапкы мөөнөткө же төлөөгө чейинки калган мөөнөткө жараша аныкталышы мүмкүн (төлөөгө чейинки калган мөөнөттү карагыла). 

Внешний долг сроком погашения свыше одного года. Срок погашения может определяться, исходя из первоначального срока или остаточного срока до погашения. (См. также Остаточный срок до погашения). 

193.  

Долларлашуу 

(Dollarization) 

Долларизация 

(Dollarization) 

Өз улуттук валютасына ээ өлкөнүн ички акча жүгүртүүсүндө АКШ долларынын кеңири колдонулушу. 

Широкое применение доллара США во внутреннем денежном обращении страны, имеющей собственную национальную валюту.   

194.  

Үй банкинги (Home-banking) 

Домашний банкинг  

(Home-banking) 

Банктын компьютердик түйүнүнө үй же кеңсе терминалдарды (өздүк компьютер, стационардык телефон) туташтыруу аркылуу, «үйдө» аралыктан банктык тейлөө жана банктардын кардарларга (жеке адамдарга жана юридикалык жактарга) чекене кызмат көрсөтүүлөрдү сунуштоо ыкмасы.  

Способ удаленного банковского обслуживания "на дому" и предоставления банками розничных услуг клиентам (физическим и юридическим лицам) посредством подключения домашних или офисных терминалов (персональный компьютер, стационарный телефон) к компьютерной сети банка.  

195.  

Үй чарбасы 

(Household) 

Домашнее хозяйство 

(Household) 

Чогуу жашап, биргелешип чарба жүргүзүшкөн, кирешелерин жана мүлктөрүн толугу менен же анын бөлүгүн бириктирген, товарлардын жана кызмат көрсөтүүлөрдүн айрым бир түрлөрүн биргелешип керектеген (айрыкча турак жайды жана тамак-ашты) жеке адам же адамдар тобу. Үй чарбалары кандай болбосун экономикалык ишкердикти, анын ичинде өндүрүштү жүргүзө алат.  

Физическое лицо или группа физических лиц, которые проживают совместно, ведут совместное хозяйство, объединяют полностью или частично свои доходы и имущество и совместно потребляют определенные виды товаров и услуг (главным образом жилье и продукты питания). Домашние хозяйства могут осуществлять любую экономическую деятельность, в том числе производство

196.  

Жетиштүү контролдук 

(The sufficient control) 

Достаточный контроль 

(The sufficient control) 

Уюмдун алдыга койгон максаттарына жана милдеттеринин аткарылышына натыйжалуу негизде жетише тургандыгына бекем ишенимди камсыз кылган контролдук. 

Контроль, обеспечивающий достаточную уверенность в том, что цели и задачи организации будут достигаться рационально и экономично. 

197.  

Аудитордук далилдердин жетиштүүлүгү 

(Sufficiency of auditor evidence) 

Достаточность аудиторских доказательств 

(Sufficiency of auditor evidence) 

Аудитордун пикири негизденген тыянакты чыгарууга мүмкүндүк берген аудитордук далилдөөлөрдүн сандык жана сапаттык чаралары.  

Количественная и качественная мера аудиторских доказательств, позволяющая формулировать выводы, на которых основывается мнение аудитора. 

198.  

Кошумча банктык төлөм карты 

(Additional card) 

Дополнительная банковская платежная карта 

(Additional card) 

Ишенимдүү адамды анын банктык эсеби боюнча операцияларды эмитент менен банк эсебинин ээси ортосундагы келишимде белгиленген сумманын чегинде жана шарттарда жүргүзүүгө банк эсебинин ээсине ыйгарым укук берген карт. Мында, банк негизги жана кошумча карттар боюнча каражаттардын жылышын эсепке алууну ар бир карт боюнча өзүнчө жүргүзөт.  

Карта, использование которой позволяет владельцу банковского счета уполномочивать доверенное лицо проводить операции по его банковскому счету в пределах сумм и на условиях, установленных в договоре между эмитентом и владельцем банковского счета. При этом учет движения средств по основной и дополнительной картам банк ведет отдельно по каждой карте.  

199.  

Ээликте турган мезгил аралыгында финансылык активдин кирешелүүлүгү 

(Holding period assets return) 

Доходность финансового актива за период владения 

(Holding period assets return) 

Инвестициялоо инструментинин белгилүү бир мезгил ичиндеги кирешелүүлүгү, ал ошол учурда алынган кирешенин жана активге ээлик кылып турган мезгилде алынган капиталдын (же чыгымдын) өсүшү суммаларын инвестициялардын баштапкы наркына бөлүү аркылуу эсептелинет. 

Доходность инструмента инвестирования за определенный период, которая вычисляется путем деления суммы текущего дохода и прироста капитала (или убытков), полученных в течение периода владения активом, на первоначальную стоимость инвестиций. 

200.  

Баалуу кагаздар кирешелүүлүгү 

(Security yield) 

Доходность ценных бумаг 

(Security yield) 

Баалуу кагаз боюнча жылдык кирешенин анын рыноктук баасына карата катышы; баалуу кагаздын ээси алган пайданын нормасы. 

Отношение годового дохода по ценной бумаге к ее рыночной цене; норма прибыли, получаемой владельцем ценной бумаги. 

201.  

Туунду банк 

(Subsidiary bank) 

Дочерний банк 

(Subsidiary bank) 

 

Туунду банк бул башка банк же башка юридикалык жак (башкы компания) тарабынан контролдукка алынган банк. Туунду банктын туунду банкы да башкы компаниянын туунду банкы катары каралат. 

Дочерний банк это банк, контролируемый другим банком или иным юридическим лицом (материнская компания). Дочерний банк дочернего банка также рассматривается как дочерний банк материнской компании. 

202.  

Дюрация 

(Duration) 

Дюрация 

(Duration) 

 

Инвестициялык инструменттерди төлөөгө чейинки орточо салмактанып алынган мөөнөт, ал активдердин пайыздык чендердин өзгөрүүсүнө таасирленүү чегин аныктоодо колдонулат.  

Средневзвешенный срок до погашения инвестиционных инструментов, который используется при определении меры чувствительности активов к изменению процентных ставок. 

203.  

Бирдиктүү банктар аралык процессинг борбору (ББПБ) (Single interbank processing center) 

Единый межбанковский процессинговый центр (ЕМПЦ) (Single interbank processing center) 

Кыргыз Республикасынын “Элкарт” улуттук төлөм системасынын аппараттык-программалык комплекси, ал “Элкарт” улуттук банктык төлөм картын, ошондой эле Бирдиктүү банктар аралык процессинг борборунун системасына интеграцияланган башка системалардын карттарын колдонуу менен ишке ашырылган транзакциялардын процессинги үчүн каралган.  

Аппаратно-программный комплекс национальной платежной системы Кыргызской Республики "Элкарт", предназначенный для процессинга транзакций, совершенных с использованием национальных банковских платежных карт "Элкарт", а также карт других систем, интегрированных с системой ЕМПЦ. 

204.  

Рыноктун сыйымдуулугу 

(Market Depth) 

Емкость рынка 

(Market Depth) 

Рыноктук ликвиддүүлүк аспектилеринин бирин мүнөздөгөн жана рыноктун баага олуттуу таасир этүүсүз эле, сатып алуу-сатуу операцияларынын ири көлөмүн жүзөгө ашыруу жөндөмдүүлүгүн чагылдырган көрсөткүч.  

Показатель, характеризующий один из аспектов рыночной ликвидности и указывающий на способность рынка к осуществлению крупных объемов операций купли-продажи без значительных последствий для цен. 

205.  

Баланстан тышкаркы операциялар 

(Off-balance sheet transactions) 

Забалансовые операции 

(Off-balance sheet transactions) 

Банктын балансында чагылдырылбаган баланстан тышкаркы эсептер боюнча операциялар. Мындай операцияларга баалуу кагаздар инкассосу, банктык отчеттордун жана баалуу кагаздардын сакталышын, акча каражатын жана баалуулуктарды сактоо боюнча операцияларды (кампа операцияларын) кошууга болот.  

Операции по забалансовым счетам, не отражающимся в балансе банка. К таким операциям относятся инкассо ценных бумаг, хранение банковской отчетности и ценных бумаг, операции по хранению денег и ценностей (складские операции) и др. 

206.  

Баланстан тышкаркы эсеп 

(Off-balance account) 

Забалансовый счет 

(Off-balance account) 

Белгилүү бир шарттарда ишке ашырылышы мүмкүн болгон акчалай укукту же милдеттенмени чагылдырган эсепке алуу эсеби. Баланстан тышкаркы эсеп баланста камтылбайт, анын активдеринде жана пассивдеринде чагылдырылбайт.  

Учетный счет, отражающий денежные права или обязательства, которые могут реализоваться при определенных условиях. Забалансовый счет не включается в баланс, не отражается в его активах и пассивах 

207.  

Баланстан тышкаркы милдеттенмелер 

(Off-balance liabilities) 

Забалансовые обязательства 

(Off-balance liabilities) 

 

Банктын баланстык эсептеринде тиешелүү учурда чагылдырылбаган келишимдик шарттуу милдеттенмелер, бирок алар кабыл алынган милдеттенмелердин келечекте аткарылышына, б.а. акча каражаттарынын агылып чыгышына алып келиши мүмкүн. 

Договорные условные обязательства, не отраженные на данный момент на балансовых счетах банка, но которые могут привести к выполнению принятых обязательств в будущем, т.е. к оттоку денежных средств. 

208.  

Карыздык каражаттар 

(Borrowed funds) 

Заемные средства 

(Borrowed funds) 

Карыз алуучу тарабынан мөөнөтүндө төлөө, убагында кайтаруу жана төлөөгө жөндөмдүүлүк шарттарында карыздык каражат/кредит түрүндө алынган акча каражаттары.  

Денежные средства, полученные заемщиком в виде займа/кредита на основе срочности, возвратности и платности. 

209.  

Карыз алуучу 

(Borrower) 

Заемщик 

(Borrower) 

Карыз алуучу карыздык каражат келишимин түзгөн тараптардын бири, кредит, насыя (займ) алуучу, алынган каражаттын кайтарылышын, сунушталган кредиттин төлөнүшүн гарантиялаган милдеттенмени өзүнө алган жак.  

Заемщик одна из сторон договора займа, получатель кредита, займа, принимающий на себя обязательство, гарантирующее возвращение полученных средств, оплату предоставленного кредита.  

210.  

Шартталган займдар (насыялар) 

Займы обусловленные 

Эки тараптуу негиздеги, карыз алуучу өлкөнүн кредитор өлкөдөн товарларды жана кызмат көрсөтүүлөрдү сатып алуусуна байланыштуу келип чыккан насыялар (займдар).  

Займы на двусторонней основе, привязываемые к закупкам товаров и услуг страной-заемщиком у страны-кредитора. 

211.  

Күрөөлүк (ипотекалык) баалуу кагаздар 

(Mortgage backed securities) 

Закладные (ипотечные) ценные бумаги 

(Mortgage backed securities) 

Ипотека (күрөө) менен камсыздалган баалуу кагаздар, кредитор тарабынан чыгарылган карыздык баалуу кагаздар, ипотека же кыймылсыз мүлктү күрөөгө коюу алдында алар тарабынан мурда берилген кредиттердин ипотекасынын (күрөөсүнүн) пулу (жыйнагы). 

Ценные бумаги, обеспеченные ипотекой (закладными). Долговые ценные бумаги, выпускаемые кредитором, в обеспечении у которого находится ипотека или пул ипотек (закладных) под ранее выданные им кредиты под залог недвижимости. 

212.  

Жабык валюта позициясы 

(Close currency position) 

Закрытая валютная позиция 

(Close currency position) 

Белгилүү бир күнгө карата тиешелүү валюталардагы талаптардын жана милдеттенмелердин бирдейлиги.  

Равенство требований и обязательств в соответствующих валютах на определенную дату. 

213.  

Электрондук цифралык кол тамганын жашыруун ачкыч (Private key) 

Закрытый ключ электронной цифровой подписи (Private key) 

Электрондук цифралык кол тамганы иштеп чыгуу үчүн каралган жана кол тамга ээсине гана белгилүү болгон белгилердин ырааттуулугу. 

Последовательность символов, предназначенная для выработки электронной цифровой подписи (ЭЦП) и известная только подписывающему лицу.  

214.  

Күрөө 

(Mortgage) 

Залог 

(Mortgage) 

 

 

 

Карыздык милдеттенмелерди карыз алуучунун мүлкүн кредиторго сунуштоо аркылуу аткарылышын камсыз кылуу формасы. Карызгер милдеттенмесин аткарбай койгон учурда, кредитор күрөөлүк мүлктү сатып өткөрүүдөн түшкөн каражаттардан кредиттин суммасын кайтарып ала алат. Мында, кыймылдуу жана кыймылсыз мүлк күрөө предметинен болушу мүмкүн. 

Форма обеспечения исполнения долговых обязательств посредством предоставления кредитору имущества заемщика. В случае неисполнения должником обязательства кредитор может вернуть себе сумму кредита из средств от реализации заложенного имущества. Предметом залога может быть движимое и недвижимое имущество. 

215.  

Күрөө коюучу 

(Mortgagor) 

Залогодатель 

(Mortgagor) 

 

Бул, күрөө предметине карата менчик укугуна же башка мүлк укугуна ээ болгон адам. Күрөө менен камсыздалган милдеттенме боюнча карызгердин өзү же болбосо бул милдеттенмеге катышпаган үчүнчү жак күрөө коюучу болушу мүмкүн. 

Залогодатель лицо, обладающее правом собственности или иным вещным правом на предмет залога. Залогодателем может быть сам должник по обязательству, обеспеченному залогом, или третье лицо, не участвующее в этом обязательстве. 

216.  

Күрөө кармоочу 

(Mortgagee) 

Залогодержатель 

(Mortgagee) 

 

Бул, күрөө менен камсыздалган милдеттенме боюнча кредитор. Карызгер милдеттенмесин аткара албай калган шартта ал өз талабын күрөөлүк мүлктүн наркынан канааттандырып алууга укуктуу.  

Залогодержатель кредитор по обеспеченному залогом обязательству. В случае неисполнения должником его обязательства имеет право получить удовлетворение из стоимости заложенного имущества.  

217.  

Корпоративдик башкаруу көз карашынан олуттуу таасир этүү 

(Significant influence) 

Значительное влияние с точки зрения корпоративного управления 

(Significant influence) 

 

Олуттуу таасир этүү бул, контролдукту жүзөгө ашыруу жана уюмдун саясатына жана ишине таасир этүү мүмкүнчүлүгү.  

Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык акционердик коомдун добуш берүүгө укук чегерген акцияларынын (кайсы болбосун түрдөгү) он же андан көбүрөөк пайызына ээ болгон катышуучу олуттуу таасир этиши ыктымал. 

Значительное влияние возможность осуществлять контроль и влиять на политику и деятельность организации. 

Значительное влияние осуществляется значительными участниками, которые согласно законодательству Кыргызской Республики владеют десятью и более процентами голосующих акций (любого типа) акционерного общества. 

218.  

Электрондук капчыктын идентификациялык номери 

(Identification number of 

electronic wallet/purse) 

Идентификационный номер 

электронного кошелька (Identification number of electronic wallet/purse) 

Система тарабынан генерирленген жана алар системада алгачкы каттоодон өтүү учурунда ыйгарылган электрондук капчык эсебинин уникалдуу номери. Электрондук капчыктын идентификациялык номери аркылуу анын ээси электрондук акчасы боюнча акча каражаттарынын жылышы жана капчыктагы калдык акча каражаттары жөнүндө маалымат алуу, ошондой эле зарылчылык келип чыккан учурда капчыкты блокировкалоо мүмкүнчүлүгүнө ээ.  

Уникальный номер счета электронного кошелька, который генерируется системой и присваивается при их первоначальной регистрации в системе. По идентификационному номеру электронного кошелька держатель имеет возможность получить информацию о движении денежных средств по его электронным деньгам и остатке в его кошельке, а также производить блокировку кошелька в случае необходимости.  

219.  

Өздүк банктык 

төлөм карты 

(Personal card) 

Индивидуальная банковская платежная карта (Personal card) 

Эмитент тарабынан эсеп ээсине-жеке адамга аны менен түзүлгөн банктык эсеп келишиминин жана/же кредиттик келишимдин негизинде берилген карт. 

Карта, выдаваемая эмитентом владельцу счета физическому лицу на основании заключенного с ним договора банковского счета и/или кредитного договора. 

220.  

Импорт 

(Import) 

Импорт 

(Import) 

Импорт төмөнкүлөрдү өзүндө камтыган түшүнүк: (1) чет өлкөдө өндүрүлүп, алынып келинген жана ички рынокто сатылган товар, бул чет өлкө валютасынын өлкөдөн агылып чыгышын шарттайт; (2) чет өлкө өндүрүүчүлөрү тарабынан сатып алуучу-өлкөгө сунушталган же өлкө ичинде ишке ашырылган (банктык кызматтар, камсыздандыруу кызматтары) же болбосо чет өлкөлөрдө (мисалы туризм) сунушталган кызмат көрсөтүүлөр, бул да чет өлкө валютасынын чыгымга учурашына алып келет; (3) баалуу кагаздар топтому, мүлккө жана банктык депозиттерге тике чет өлкө инвестициялары формасында өлкөгө инвестицияланган капитал (капитал импорту). 

Включает в себя следующие составляющие: (1) товар, который произведен за границей, а затем ввезён и продан на внутреннем рынке, что приводит к оттоку иностранной валюты из страны (видимый импорт); (2) услуга, предоставляемая стране-покупателю иностранными производителями либо внутри страны (банковские услуги, страхование), либо за границей (например, туризм), что также приводит к расходованию иностранной валюты (невидимый импорт); (3) капитал, инвестированный в страну в форме пакета ценных бумаг, прямых иностранных инвестиций в физическое имущество и банковские депозиты (импорт капитала). 

221.  

Импринтер (Imprinter) 

Импринтер 

(Imprinter) 

Карттын рельефтик реквизиттеринин жана соода-тейлөө ишканаларынын реквизиттеринин оттискасын кагазга (слип) көчүрүү менен транзакцияларды тастыктоо үчүн каралган механикалык жабдуу. 

Механическое устройство, предназначенное для подтверждения транзакций путем переноса оттиска рельефных реквизитов карты и реквизитов торгово-сервисного предприятия на бумажный носитель (слип). 

222.  

Инвестициялар (финансылык) 

(Financial investments) 

Инвестиции (финансовые) 

(Financial investments) 

Пайда алуу же капиталда катышуу же болбосо катышууну көбөйтүү түрүндө финансылык пайда алууга жетишүү максатында активдерди сатып алуу. 

Приобретение активов в целях получения финансовой отдачи в виде прибыли, участия или увеличения участия в капитале. 

223.  

Инвестор 

(Investor) 

Инвестор 

(Investor) 

Өз каражаттарын, карыздык же тартылган каражаттарды баалуу кагаздарга же активдердин башка түрлөрүнө салууну жүзөгө ашырган юридикалык жак же жеке адам.  

Юридическое или физическое лицо, осуществляющее вложение собственных, заемных или привлеченных средств в ценные бумаги или другие виды активов. 

224.  

Инвестициялык киреше 

(Investment income) 

Инвестиционный доход 

(Investment income) 

Баалуу кагаздарга жана финансылык активдерге инвестициялоодон алынган киреше (пайыздар, дивиденддер). 

Доход (проценты, дивиденды) по инвестициям в ценные бумаги и другие финансовые активы. 

225.  

Инвестициялык стратегия 

(Investment strategy) 

Инвестиционная стратегия 

(Investment strategy) 

Уюмдун инвестицияларды өздөштүрүү жагында стратегиялык максаттарын, эрежелерин, принциптерин жана чектөөлөрдү аныктаган документ. 

Документ, определяющий стратегические цели, правила, принципы и ограничения деятельности организации в области управления инвестициями. 

226.  

Инвестициялык портфель 

(Investment portfolio) 

Инвестиционный портфель 

(Investment portfolio) 

Баалуу кагаздар, депозиттер жана колдонуу мөөнөтү жана ликвиддүүлүгү ар түрдүү башка инструменттердин жыйындысын түшүндүргөн, бир бүтүн катары тескөөгө алынган финансылык инвестициялар топтому. 

Набор финансовых инвестиций, представляющий собой совокупность ценных бумаг, депозитов и других инструментов разного срока действия и разной ликвидности, управляемый как единое целое. 

227.  

Инвестициялык фондулар 

(Investment funds) 

Инвестиционные фонды 

(Investment funds) 

Финансылык активдерге ээ болуу максатында инвесторлордун каражаттарын топтогон институционалдык бирдиктер. 

Институциональные единицы, которые объединяют средства инвесторов с целью приобретения финансовых активов.  

228.  

Инвестициялык эсептер (ислам банкингинде) 

Инвестиционные счета (в исламском банкинге) 

Банк тарабынан мудараба келишиминин негизинде тартылган каражаттар чагылдырылган кардарлардын эсептери. Инвестициялык эсептер төмөнкү түрлөргө бөлүнөт: 

чектелбеген инвестициялык эсептер бул, кардарлардын эсептери, аларда чектелбеген/жалпы мудараба келишиминин негизинде банк тарабынан тартылган каражаттар чагылдырылат. 

чектелген инвестициялык эсептер бул, кардарлардын эсептери, аларда чектелген/атайы мудараба келишиминин негизинде банк тарабынан тартылган каражаттар чагылдырылат. 

ачык инвестициялык эсептер бул, кардарлардын эсептери, аларда мудараба келишиминин негизинде тартылган каражаттар чагылдырылат, алардын шарттарына ылайык инвестор мударибден ал сунуштаган акча каражаттарын мөөнөтүнөн мурда (биринчи талап боюнча) алууга укуктуу. 

жабык инвестициялык эсептер бул кардарлардын эсептери, аларда мудараба келишиминин негизинде тартылган каражаттар чагылдырылат, алардын шарттарына ылайык инвестор келишимде аныкталган мөөнөт келип жеткенден кийин мударибден сунушталган акча каражаттарын алууга укуктуу. Бул учурда инвестор келишимде аныкталган пайданын бөлүгүн алууга укугу бар. 

 

Счета клиентов, на которых отражаются средства, привлеченные банком  на основе договора мудараба. Инвестиционные счета делятся на следующие виды: 

неограниченные инвестиционные счета - это счета клиентов, на которых отражаются средства, привлеченные банком  на основе договора неограниченная/общая мудараба; 

ограниченные инвестиционные счета - это счета клиентов, на которых отражаются средства, привлеченные банком  на основе договора ограниченная/специальная мудараба; 

открытые инвестиционные счета - это счета клиентов, на которых отражаются средства, привлеченные банком  на основе договора мудараба, по условиям которой инвестор вправе досрочно (по первому требованию) получить у мудариба предоставленные им денежные средства. 

закрытые инвестиционные счета - это счета клиентов, на которых отражаются средства, привлеченные банком  на основе договора мудараба, по условиям которой инвестор вправе после наступления срока определенного договором получить у мудариба предоставленные им денежные средства. В этом случае инвестор вправе получить часть прибыли определенную договором.  

229.  

Чогуу алгандагы киреше индекси 

(Total Return Index) 

Индекс совокупного дохода 

(Total Return Index) 

Кароого алынып жаткан мезгил ичинде карыздык милдеттенмелердин жыйындысынын толук наркынын өзгөрүүсүн чагылдырган, рыноктук индексте камтылган көрсөткүч (айкын нарк плюс топтолгон пайыз). 

Показатель, отражающий изменение полной стоимости совокупности долговых обязательств, входящих в рыночный индекс (чистой стоимости плюс накопленный процент) в течение рассматриваемого периода. 

230.  

Херфиндаль индекси 

(Herfindahl Index) 

Индекс Херфиндаля 

(Herfindahl Index) 

а) тармакта концентрациялануу көрсөткүчү. Индекстин мааниси тармактагы бардык компаниялардын рыноктук үлүшүнүн квадраттык суммасын түшүндүрөт. Кыйла жогорку маани көбүрөөк концентрацияланууну чагылдырат. 100 компаниянын ар бири бир пайыз өлчөмүндөгү бирдей рыноктук үлүшкө ээ болгон концентрациялануу орун албаса, Н=100 мааниси келип чыгат; бир компания рынокто 100 пайыздык үлүшкө ээ болгон абсолюттук концентрациялануу шартында Н=10000 келип чыгат; 

б) Херфиндаль-Хиршман (Herfindahl - Hirshman index) индекси рыноктогу сатуучулардын концентрациялануу деңгээлин чагылдырган көрсөткүч. Ал рыноктогу фирмалардын жалпы санына жараша эсептелинип, салыштырмалуу өлчөмдөрүнө жараша бөлүштүрүлөт (жалпы тармактан үлүш). 

а) Показатель концентрации в отрасли. Значение индекса представляет собой сумму квадратов рыночных долей всех компаний отрасли. Более высокие значения указывают на большую концентрацию. При отсутствии концентрации, когда каждая из 100 компаний имеет одинаковую рыночную долю в размере одного процента, значение Н=100; при абсолютной концентрации, когда одна компания имеет 100-процентную долю рынка,Н=10000; 

б) индекс Херфиндаля-Хиршмана (Herfindahl - Hirshman index) показатель степени концентрации продавцов на рынке, рассчитываемый исходя из общего числа фирм на рынке и распределения их относительных размеров (доли от общеотраслевого выпуска). 

231.  

Ласпейрес индекси 

(Laspeyres Index) 

Индекс Ласпейреса 

(Laspeyres Index) 

Белгиленген базистик мезгилден катталган салмакты пайдалануу аркылуу баа индексин эсептөө ыкмасы. 

Метод расчета индекса цен с использованием фиксированных весов из установленного базисного периода

232.  

Номиналдык эффективдүү алмашуу курсунун индекси (НЭАК) 

(Nominal Effective Exchange Rate (NEER)) 

Индекс номинального эффективного обменного курса (НЭОК) 

(Nominal Effective Exchange Rate (NEER)) 

Номиналдык алмашуу курстарынын орточо салмактанып алынган маанисин түшүндүрөт. Анда кароого алынып жаткан өлкөдөгү баанын соода боюнча өнөктөш өлкөлөрдөгү баага карата өзгөрүү тенденциялары эске алынбайт. 

Представляет собой взвешенное среднее значение номинальных обменных курсов, которое не учитывает тенденций изменения цен в рассматриваемой стране по отношению к ценам в странах-партнерах по торговле. 

233.  

Керектөө баа индекси (КБИ) 

(Concumer Price) 

Индекс потребительских цен (ИПЦ) 

(Concumer Price) 

Өндүрүштөн башкага пайдалануу үчүн кадимки эле керектөөчүлөр тарабынан сатылып алынган товарлардын жана кызмат көрсөтүүлөрдүн наркынын өзгөрүүсүн чагылдырат. Бул көрсөткүч калк керектеген негизги товарлар куржунунун ошол товарларды чогуу керектөөнүн салыштырма салмагына ылайык таразаланган бааларды салыштырууга негизденген инфляцияны өлчөөчүлөрдүн бири болуп саналат. 

Отражает изменение стоимости набора товаров и услуг, приобретаемых типичным потребителем для непроизводственного пользования. Данный показатель является одним из измерителей инфляции, основанный на сравнении цены корзины основных товаров, потребляемых населением, взвешенных в соответствии с удельным весом этих товаров в совокупном потреблении. 

234.  

Реалдуу эффективдүү алмашуу курсунун индекси (РЭАК) 

(Real Effective Exchange Rate (REER)) 

Индекс реального эффективного обменного курса (РЭОК) 

(Real Effective Exchange Rate (REER)) 

Номиналдык эффективдүү алмашуу курсунун соода боюнча өнөктөш өлкөлөрдөгү баанын тиешелүү салыштырмалуу өзгөрүү өлчөмүнө корректировкаланган орточо салмактанып алынган маанисин түшүндүрөт. РЭАК өлкө валютасынын соода боюнча алдыңкы өнөктөш өлкөлөрдүн валюталарына карата салмактанып алынган реалдуу алмашуу курсун эсептөө аркылуу аныкталат.  

Представляет собой взвешенное среднее значение номинальных эффективных обменных курсов, скорректированных на величину, соответствующую относительному изменению цен в странах-партнерах по торговле. РЭОК определяется из расчета взвешенных реальных обменных курсов валюты страны по отношению к валютам ее ведущих торговых партнеров. 

235.  

Баа индекси 

(Price index) 

Индекс цен 

(Price index) 

Белгилүү бир мезгил ичиндеги товарлар баасынын өзгөрүүсүнүн орточо арымын мүнөздөгөн көрсөткүч. 

Показатель, характеризующий средний темп изменения цен товаров за определенный период. 

236.  

Өндүрүүчүлөрдүн өнөр жай продукциясына баа индекси 

(Producer Price Index on Industrial Production) 

Индекс цен производителей на промышленную продукцию 

(Producer Price Index on Industrial Production) 

Сатып өткөрүү учурунда товарлар топтомунун наркынын өзгөрүүсүн чагылдырган көрсөткүч. Айкын бир буюмду же негизги сапаттык параметрлери, чийки заты, материалы жана аны өндүрүү учурундагы технологиялык процесстери боюнча бири-бирине окшош келген продукциялардын бир түрдүү тобун товарлардын топтому катары түшүнүү зарыл. Индекс, базалык баанын өзгөрүүсүн же ички өнөр жай өндүрүшүнүн алкагында өндүрүүчүлөр баасынын өзгөрүүсүн чагылдырат. 

Показатель, отражающий изменение стоимости набора товаров-представителей при ее реализации. В качестве товаров-представителей принимаются конкретные изделия или однородные группы продукции, близкие по основным качественным параметрам, используемому сырью, материалу и технологическому процессу при ее производстве. Индекс показывает изменение базовых цен или цен производителя в рамках внутреннего промышленного производства. 

237.  

Айыл чарба продукциясын сатып өткөрүү баасынын индекси 

(Producer Price Index on Agricultural Products) 

Индекс цен реализации сельскохозяйственной продукции 

(Producer Price Index on Agricultural Products) 

Бир түрдүү продукциялардын топтору боюнча алынган көрсөткүч. Баа индекси отчеттук мезгил ичинде базистик учурга салыштырганда аларга баанын өзгөрүүсүнөн улам, сатып өткөрүлгөн продукциянын наркынын өзгөрүүсүн чагылдырат жана отчеттук мезгил ичинде сатып өткөрүлгөн продукциялардын көлөмүнө жана отчеттук жана базистик мезгил ичинде сатып өткөрүү баасына жараша эсептелинет. 

Показатель исчисляющийся по группам однородной продукции. Индексы цен отражают изменение стоимости реализованной продукции вследствие изменения цен на нее в отчетном периоде по сравнению с базисным и исчисляются исходя из объемов продукции, реализованной в отчетном периоде, и цен реализации отчетного и базисного периодов. 

238.  

Банктын инсайдерлери 

(Insiders) 

Инсайдеры банка 

(Insiders) 

 

Банктын инсайдерлери банк Башкармасынын мүчөлөрү, Директорлор кеңешинин мүчөлөрү, Шариат кеңешинин мүчөлөрү, башка кызмат адамдары, олуттуу катышуучулар жана жогоруда көрсөтүлгөн адамдар менен жалпы кызыкчылыкта байланыштуу болгон кайсы болбосун башка адамдар. 

Инсайдеры банка члены Правления, члены Совета директоров, члены Шариатского совета, другие должностные лица, значительные участники и любые другие физические лица, связанные с указанными лицами общими интересами.  

239.  

Институционалдык инвестор 

(Institutional investor) 

Институциональный инвестор 

(Institutional investor) 

Мыйзам талаптарына ылайык, аларды кийинчерээк активдердин ар кандай түрлөрүнө жайгаштыруу үчүн жеке адамдардан жана юридикалык жактардан акча каражаттарын тартууга укуктуу инвестициялык, пенсиялык фондулар, камсыздандыруу компаниялары жана башка финансылык мекемелер.  

Инвестиционные, пенсионные фонды, страховые компании и другие финансовые учреждения, имеющие в соответствии с законодательством право привлечения денежных средств физических и юридических лиц для последующего их размещения в различные виды активов. 

240.  

Институционалдык бирдик 

(Institutional unit) 

Институциональная единица 

(Institutional unit) 

Активдерге ээлик кылууга укуктуу, өзүнө милдеттенмелерди алып, чарбалык ишкердикти жүргүзгөн жана башка чарбалык бирдиктер менен операцияларды ишке ашырган чарбалык бирдик. Ар бир институционалдык бирдик активдер жана милдеттенмелер боюнча баланстык ведомостторду кошо алганда, чарбалык ишкердиктин эсебин жүргүзүүгө же аны зарылчылыкка жараша ишке ашыруу мүмкүнчүлүгүнө ээ болууга тийиш. Институционалдык бирдиктердин эки түрү бар: жеке адамдар же үй чарбаларында алектенген адамдардын тобу жана корпорацияларды, коммерциялык эмес уюмдарды жана мамлекеттик мекемелерди түшүндүргөн юридикалык жактар. Институционалдык бирдик-резидент экономиканын беш секторун түптөйт: финансылык эмес корпорацияларды, финансылык корпорацияларды, мамлекеттик мекемелерди, үй чарбаларын, үй чарбаларын тейлеген коммерциялык эмес уюмдарды. 

Хозяйственная единица, которая имеет право владеть активами, принимать на себя обязательства и заниматься хозяйственной деятельностью и операциями с другими хозяйственными единицами. Каждая институциональная единица должна либо вести учет хозяйственной деятельности, включая балансовые ведомости по активам и обязательствам, либо иметь возможность вести его по мере необходимости. Существуют два вида институциональных единиц: физические лица или группы лиц, занятые в домашних хозяйствах, и юридические лица, представляющие корпорации, некоммерческие организации и государственные учреждения. Институциональная единица-резидент образуют пять секторов экономики: нефинансовые корпорации, финансовые корпорации, государственные учреждения, домашние хозяйства, некоммерческие организации, обслуживающие домашние хозяйства. 

241.  

Акча-кредит саясатынын инструменттери 

(Monetary and credit policy instruments) 

Инструменты денежно-кредитной политики 

(Monetary and credit policy instruments) 

Борбордук банк тарабынан акча-кредит саясатын жүзөгө ашыруу үчүн колдонулган ыкмалардын, каражаттардын жыйындысы. Мисалы, ачык рыноктогу операциялар, эсептик чен, милдеттүү камдык талаптар ж.б. 

Совокупность методов, способов и средств, используемых центральным банком для осуществления денежно-кредитной политики. Например, операции на открытом рынке, учетная ставка, обязательные резервные требования и др.  

242.  

Интеграциялангантобокелдик-менеджменти 

(Integrated risk management) 

Интегрированный риск-менеджмент 

(Integrated risk management) 

Тобокелдиктерди тескөөнүн бир бүтүн системасын калыптандыруу үчүн тобокелдиктерди тескөө системасынын уюмдун бизнес-процесстерине интеграцияланышы. 

Процесс интеграции системы управления рисками в бизнес-процессы организации для создания целостной системы управления рисками. 

243.  

Интернет-банкинг (Internet banking) 

Интернет-банкинг (Internet banking) 

Кардардын интернетти пайдалануу аркылуу өз банктык эсептерин аралыктан тескөөсү

Дистанционное управление клиентом своими банковскими счетами с использованием Интернет. 

244.  

Интерфейс (Interface) 

Интерфейс 

(Interface) 

Маалымат алмашуу максатында, эки же бир нече технологиялык модулдардын өз ара иш алып баруу каражаты/түзүлүшү

Средство/устройство взаимодействия двух или нескольких технологических модулей с целью обмена информацией. 

245.  

Маалымат системасы (Information system) 

Информационная система 

(Information system) 

1) Электрондук маалыматты киргизүү, иштеп чыгуу, берүү жана сактоо боюнча автоматташтырылган система. Маалымат системасына электрондук маалыматты кагазга басып чыгаруу функциясы да кирет.  

2) Коюлган максатка жетүү үчүн маалыматтарды сактоо, иргөө жана берүүгө колдонулган каражаттардын, ыкмалардын жана персоналдын өз ара байланыштуу жыйындысы. Маалымат системасы өзүндө маалыматтарды сактоонун, иштеп чыгуунун жана берүүнүн автоматташтырылган жана автоматташтырылбаган процесстерин камтыйт. 

1) Автоматизированная система ввода, обработки, передачи и хранения электронной информации. К информационной системе также относится функция печати электронной информации на бумажном носителе. 

2) Взаимосвязанная совокупность средств, методов и персонала, используемых для хранения, обработки и выдачи информации для достижения поставленной цели. Информационная система содержит автоматизированные и неавтоматизированные процессы хранения, обработки и выдачи информации. 

246.  

Маалыматтык терминал (Information terminal) 

Информационный терминал (Information terminal) 

Эсептердин жана күндөлүк төлөмдөрдүн абалына көз жүгүртүү, өз компетенциясынын чегинде эсептер боюнча кыскача көчүрмөлөрдү алуу, банктан кардардын эсебине каражаттарды чегерүү боюнча документтердин электрондук көчүрмөлөрүн алуу үчүн каралган аппараттык-программалык комплекс. 

Аппаратно-программный комплекс (устройство), предназначенный для просмотра состояния счёта и текущих платежей, получения выписок по счетам в пределах своей компетенции, получения из банка электронных копий документов по зачислению средств на счета клиентов. 

247.  

Инфляция 

(Inflation) 

Инфляция 

(Inflation) 

 

Белгилүү бир мезгил ичинде баалардын жалпы деңгээлинин өсүш тенденциясы, ал кадимки үй чарбаларынын керектөө чыгашаларынын түзүмү боюнча салмакталып алынган товарлар жана кызмат көрсөтүүлөр куржунунун наркын эсептөөнүн негизинде өлчөнөт. Кыргыз Республикасында керектөө бааларынын индекси инфляция деңгээлин мүнөздөгөн көрсөткүч болуп саналат.  

Тенденция роста общего уровня цен за определенный период времени, который измеряется на основе расчета стоимости корзины товаров и услуг, взвешенной по структуре потребительских расходов типичного домашнего хозяйства. В Кыргызской Республике показателем, характеризующем уровень инфляции, является индекс потребительских цен.  

248.  

Базалык инфляция 

(Coreinflation) 

Инфляция базовая 

(Coreinflation) 

Баалардын кыска мөөнөттүк, түзүмдүк жана сезондук өзгөрүүсү эске алынбаган инфляция: мында сезондук, тышкы факторлордон жана административдик жол менен белгиленген тарифтерден улам товарларга баанын өсүшү инфляция көрсөткүчүн эсептөөдө эске алынбайт. 

Инфляция, исключающая кратковременные, структурные и сезонные изменения цен: из расчета показателя инфляции исключается прирост цен на товары, обусловленный сезонными, внешними факторами и административно-устанавливаемыми тарифами. 

249.  

Чыгымдар инфляциясы 

(Cost-push inflation) 

Инфляция издержек 

(Cost-push inflation) 

Продукциянын бирдигине кеткен өндүрүштүк орточо чыгымдардын жогорулашынан жана/же товарлардын жана кызмат көрсөтүүлөрдүн чогуу алгандагы сунушунун төмөндөшүнөн улам, баалардын жалпы деңгээлинин өсүшү

Рост общего уровня цен вследствие повышения средних издержек производства на единицу продукции и/или снижения совокупного предложения товаров и услуг. 

250.  

Суроо-талап инфляциясы 

(Demand-pull inflation) 

Инфляция спроса 

(Demand-pull inflation) 

Толук иш менен камсыз болгон шартта, ашыкча чыгашаларга (товарлар жана кызмат көрсөтүүлөргө чогуу алгандагы талап) жол берүүдөн улам, баалардын жалпы деңгээлинин өсүшү.  

Рост общего уровня цен вследствие избыточных совокупных расходов (совокупного спроса на товары и услуги) в условиях, близких к полной занятости

251.  

Инфляциялык күтүүлөр 

(Inflation expectations) 

Инфляционные ожидания 

(Inflation expectations) 

 

Экономикалык агенттер тарабынан келечекте орун алышы мүмкүн болгон инфляцияга баа берүүлөр. Алар төмөнкүчө бөлүнөт: 

- шайкеш инфляциялык күтүүлөр (adaptiveinflationexpectations экономикалык агенттер тарабынан келечекте орун алышы мүмкүн болгон инфляцияга баа берүүлөр, ал ошол учурда өткөндөгү баа динамикасынын негизинде калыптанат; 

- рационалдуу инфляциялык күтүүлөр (rationalinflationexpectations) экономикалык агенттер тарабынан болочоктогу инфляцияга баа берүүлөр, ал алынган маалыматтардын толук топтомуна талдап-иликтөөлөргө жараша ошол учурда калыптанат.  

Оценка экономическими агентами будущей инфляции. Различают:  

- адаптивные инфляционные ожидания (adaptiveinflationexpectations) оценка будущей инфляции экономическими агентами, которая формируется в текущий момент времени, исходя из динамики цен в прошлом;  

- рациональные инфляционные ожидания (rationalinflationexpectations) оценка будущей инфляции экономическими агентами, которая формируется в текущий момент времени, исходя из анализа полного набора информации

252.  

Ипотека 

(Mortgage) 

Ипотека 

(Mortgage) 

 

 

Бул, кыймылсыз мүлккө менчик укугунун же башка мүлк укугунун күрөөсү астында акчалай же акча формасында туюндурулган милдеттенмелердин аткарылышын камсыздоо ыкмасы. Ипотека келишими боюнча бир тарап, ипотека менен камсыздалган милдеттенме боюнча (негизги милдеттенме) кредитор болуп саналган күрөө кармоочу ошол милдеттенме боюнча карызгерге карата өзүнүн акчалай талаптарын күрөөгө коюлган кыймылсыз мүлктүн наркынан же башка тараптын күрөө коюучунун мүлктүк укугунан (ипотека предметинен) канааттандырып алууга укуктуу. 

Ипотека способ обеспечения исполнения денежного или выраженного в денежной форме обязательства под залог права собственности или иного вещного права на недвижимое имущество. По договору об ипотеке одна сторона залогодержатель, являющийся кредитором по обязательству, обеспеченному ипотекой (основному обязательству), имеет право получить удовлетворение своих денежных требований к должнику по этому обязательству из стоимости заложенного недвижимого имущества или вещных прав (предмета ипотеки) другой стороны залогодателя преимущественно перед другими кредиторами залогодателя за изъятиями.  

253.  

Кыргыз РеспубликасынынӨкмөтүнүн казына милдеттенмелери 

(Treasury obligation of the Government of Kyrgyz Republic) 

Казначейское обязательство Правительства Кыргызской Республики 

(Treasury obligation of the Government of Kyrgyz Republic) 

Казына милдеттенмелери - Финансы министрлиги тарабынан чыгарылган мамлекеттик баалуу кагаздар жана алар жеке өзүмдүк, документ түрүндөгү баалуу кагаз болуп саналат. 

Казначейские обязательства - государственные ценные бумаги, выпускаемые Министерством финансов и являются именными, документарными ценными бумагами. 

254.  

Тобокелдиктер картасы 

(Risk map) 

Карта рисков 

(Risk map) 

Анда орун алышы мүмкүн болгон тобокелдиктер “келип чыгуу ыктымалдыгына жоготуулардын мүмкүн болуучу деңгээлине” жараша жайгаштырылган график. 

Двумерный график, на котором риски располагаются в пространстве координат «вероятность наступления риска возможный уровень потерь». 

255.  

Карт-чек 

(Card check) 

Карт-чек 

(Card check) 

Терминалда, банкоматта же башка жабдууда иштелип чыккан, транзакцияларды өткөрүүдө транзакциялар боюнча эсептешүүлөрдү жүзөгө ашыруу үчүн негиз болуп саналган жана транзакциялардын өткөрүлүшүн тастыктаган кагаз жана/же электрондук түрдөгү документ. Алдамчылык тобокелдигин басаңдатуу максатында, карт-чекте анын номери жөнүндө маалымат толук эмес болууга тийиш, анда системанын коопсуздук эрежелерине ылайык, карт ээсинин номери жөнүндө маалымат жарым-жартылай чагылдырылышы мүмкүн.  

Документ на бумажном носителе и/или в электронном виде, сформированный терминалом, банкоматом или иным устройством при проведении транзакции с использованием карты, являющийся основанием для осуществления расчетов по транзакции и служащий подтверждением ее совершения. Для снижения риска мошенничества карт-чек не должен содержать в явном виде всю информацию о номере карты и может содержать частичную информацию о номере карты держателя в соответствии с правилами безопасности системы.  

256.  

Кассалык терминал 

(Cash dispenser) 

Кассовый терминал 

(Cash dispenser) 

Банктык эсептен нак акча каражаттарын карттын жардамы менен алуу үчүн каралган жабдуу. 

Устройство для снятия наличных денежных средств с банковского счёта с помощью карты 

257.  

Кастодиан 

(Custodian) 

Кастодиан 

(Custodian) 

Баалуулуктарды ишеним боюнча сактоону, кирешелерди инкассациялоону жүзөгө ашырып, трасттын буйруучусунун тапшыруусу боюнча мүлк менен ар кандай операцияларды жүргүзүп, отчетторду даярдаган, бирок активдер портфелин тескей албаган агент. 

Агент, осуществляющий доверительное хранение ценностей, инкассацию доходов, выполняет по поручению распорядителя траста различные операции с имуществом, подготавливает отчетность и не управляет портфелем активов

258.  

Капитал 

(Сapital) 

Капитал 

(Сapital) 

Капитал 1) үстөк наркты шарттаган нарк; 2) милдеттенмелерди алып салгандан кийинки активдердин жалпы наркы; 3) материалдык жана акчалай каражаттарды экономикага, өндүрүшкө капиталдык салуу. 

Капитал төмөнкүдөй түрлөргө бөлүнөт: 

Акционердик капитал бул, акционердик коомдун акцияларды чыгаруу жана сатуу аркылуу түзүлгөн капиталы. Акционерлердин жеке капиталдарын бириктирген жыйындыны түшүндүрөт; 

Бул, наркынын жогорулап кетиши шартында, негизги каражаттарды кайра баалоонун эсебинен, өздүк акцияларды сатуудан келип чыккан айрыманын (акциялардын сатуу баасынын анын номиналдык наркынан артышы), ошондой эле негизги капиталды алгылыктуу негизде кайра баа берүүнүн эсебинен түзүлгөн капитал.  

Капитал 1) стоимость, приносящая прибавочную стоимость; 2) общая стоимость активов за вычетом обязательств; 3) капитальные вложения материальных и денежных средств в экономику, в производство. 

Различают следующие виды капитала: 

Акционерный капитал это капитал акционерного общества, образуемый посредством выпуска и продажи акций. Представляет совокупность объединенных индивидуальных капиталов акционеров; 

Дополнительный капитал банка это капитал, образующийся за счет переоценки основных средств при увеличении их стоимости, за счет разницы от продажи собственных акций (превышение продажной цены над номинальной стоимостью акций), а также положительной переоценки основного капитала. 

259.  

Банктын ордун жабуучу (регулятивдүү) капитал 

(Regulatory capital of the bank) 

 

Капитал банка регулятивный 

(Regulatory capital of the bank) 

 

Банктын ордун жабуучу (регулятивдүү) капитал бул, жөнгө салуучу органдардын талаптарына ылайык, уюмдар тобокелдиктердин орун алышынан улам, келип чыгышы мүмкүн болгон жоготуулардын ордун жабуу үчүн ээ болууга тийиш болгон капитал.  

Мындай капиталга төмөнкүлөр кирет:  

Банктын өздүк капиталы банк ээлеринин менчиги болуп саналган ар кандай багыттарга жумшалуучу жана банк ишинин экономикалык өз алдынчалыгын жана туруктуулугун камсыз кылган каражаттар жыйындысы. Банктын өздүк капиталына уставдык капитал, камдык капитал, уюштуруучулардын пайдасы, кошумча капитал кирет

Банктык көзөмөл боюнча Базель комитетинин стандарттарына ылайык, капиталдын шайкештик коэффициенттерин эсептөө үчүн банктын капиталы: биринчи деңгээлдеги жана экинчи деңгээлдеги капитал болуп бөлүнөт. 

а) Биринчи деңгээлдеги капиталдын түзүмүнө: төлөнгөн уставдык капитал, номиналдан үстөк салынган капитал, кошумча капитал, банктын келечектеги керектөөлөрү үчүн камдар, өткөн жылдарда бөлүштүрүлбөгөн пайда (чыгымдар) кирет. Биринчи деңгээлдеги капиталдан материалдык эмес активдерди эсептеп алып салуу аркылуу, биринчи деңгээлдеги таза капиталды алууга болот.  

б) Экинчи деңгээлдеги капиталдын түзүмүнө: өтүп жаткан жылдын пайдасы, активдер боюнча потенциалдуу жоготуулардын жана чыгымдардын ордун жабууга жалпы камдар, сатууга боло турган жана төлөөгө чейин кармалып туруучу баалуу кагаздарды алгылыктуу кайра баалоо боюнча камдар жана чет өлкө валюталарын алгылыктуу кайра баалоолор, субординацияланган карыз кирет. 

в) Биринчи деңгээлдеги таза капиталдын жана экинчи деңгээлдеги капиталдын суммасынан банктын туунду уюмдарына, башка банктарга жана финансы мекемелерине инвестицияларды (акция же капиталга үлүштүк катышуу түрүндөгү) эсептеп алып салуу аркылуу таза суммардык капиталды алууга болот. 

Биринчи деңгээлдеги таза капиталдын жана таза суммардык капиталдын мааниси банктын капиталынын шайкештигин жана башка экономикалык ченемдерди эсептөөдө колдонулат.  

Капитал банка регулятивный капитал, которым должна располагать организация в соответствии с требованиями регулирующих органов для покрытия возможных потерь, способных возникнуть вследствие принимаемых рисков. 

К регулятивному капиталу относятся: Собственный капитал банка совокупность различных по назначению средств банка, являющихся собственностью владельцев банка, и которые обеспечивают экономическую самостоятельность и стабильность его функционирования. Собственный капитал банка включает: уставный капитал, резервный капитал, учредительскую прибыль, дополнительный капитал. 

Согласно стандартам Базельского комитета по банковскому надзору для целей расчета коэффициентов адекватности капитала банковский капитал делится на: капитал Первого уровня и капитал Второго уровня.  

а) В структуру капитала первого уровня включается: оплаченный уставный капитал, капитал, внесенный сверх номинала, дополнительный капитал, резервы для будущих потребностей банка, нераспределенная прибыль (убытки) прошлых лет. Путем вычета из капитала первого уровня нематериальных активов находится Чистый капитал первого уровня. 

б) В структуру капитала второго уровня включается: прибыль текущего года, общие резервы на покрытие потенциальных потерь и убытков по активам, резервы по положительной переоценке годных для продажи и удерживаемых до погашения ценных бумаг и положительной переоценке иностранной валюты, субординированный долг. 

в) Путем вычета из суммы чистого капитала первого уровня и капитала второго уровня инвестиций (в виде акций или долевого участия в капитале) в дочерние организации банка, другие банки и финансовые учреждения находится Чистый суммарный капитал. 

Значения чистого капитала первого уровня и чистого суммарного капитала используются для расчета адекватности капитала и других экономических нормативов банка.  

260.  

Уставдык капитал 

(Authorized capital) 

Капитал, уставный 

(Authorized capital) 

 

Уставдык капитал уюштуруучулар жана башка катышуучулар өз ишин баштап, андан ары улап кетүү үчүн акционердик коомго салган капиталдын суммасы. Капиталдын өлчөмү уюштуруу келишиминде же уставда аныкталат.  

Капитал уставный сумма капитала, которую вкладывают учредители и другие участники в акционерное общество для начала и его последующей деятельности. Размер определяется учредительным договором или уставом.  

261.  

Капиталдаш-тырылган 

пайыздар 

(Capitalized Interest) 

Капитализирован-ные проценты 

(Capitalized Interest) 

Капиталдаштырылган пайыздар бул, эсептелинген пайыздык чыгашаларды же келечектеги пайыздык төлөмдөрдү жаңы карыздык инструментке же кредитор менен түзүлгөн макулдук келишиминин негизинде карыздын негизги суммасына конверсиялоо. Пайыздык чыгашаларды карыздын негизги суммасына же айкын карыздык инструментке тиешелүү ачык макулдашуунун негизинде же карызды кайра тариздетүү келишиминин алкагында реинвестициялоо - капиталдаштыруунун эң эле кеңири тараган формасынан болуп саналат. Карызды кайра тариздетүү келишиминин алкагында пайыздардын төлөө мөөнөтү консолидациялоо учуруна туура келген айрым бир бөлүгү, кредитор менен макулдашуунун негизинде көпчүлүк учурда карыздын негизги суммасына кошулат. 

Капитализированные проценты это конверсия на численных процентных расходов или будущих процентных платежей в новый долговой инструмент или в основную сумму долга на основе договорного соглашения с кредитором. Наиболее распространенной формой капитализации является реинвестирование процентных расходов в основную сумму долга либо на основе явной договоренности относительно конкретного долгового инструмента, либо в рамках соглашения о переоформлении долга. В рамках соглашения о переоформлении долга определенная часть процентов, срок выплаты которых приходится на период консолидации, нередко причисляется к основной сумме долга на основе договоренности с кредитором

262.  

Капиталдык трансферттер 

(Capital Transfers) 

Капитальные трансферты 

(Capital Transfers) 

Негизги каражаттарга менчик укугун кайтарып албастан өткөрүп берүү же эгерде, анын ордуна эч кандай компенсация ала албаса, өз ара макулдук боюнча кредитордун карыз алуучунун финансылык милдеттенмелерин кечиши.  

К капитальным трансфертам относится безвозмездная передача права собственности на основные средства или прощение финансового обязательства заемщика кредитором по взаимному согласию между ними, в случае, если кредитор не получает взамен никакой компенсации

263.  

Классификатор 

(Сlassifier) 

Классификатор 

(Сlassifier) 

 

Объекттердин (продукциялардын, товарлардын) системага салынган тизмеги, алардын ар бирине өзүнчө шифр, код ыйгарылат. Көпчүлүк учурда продукциялардын, товарлардын, ишкердик түрлөрүнүн, төлөм багыттарынын классификаторлору колдонулат.  

(От лат. classis разряд и facere - делать) Систематизированный перечень объектов (продукции, товаров), каждому из которых присвоен определенный шифр, код. Чаще всего применяются классификаторы продукции, товаров, видов деятельности, назначения платежей

264.  

Кредит портфелин классификациялоо 

(Classification of loan portfolio) 

Классификация кредитного портфеля 

(Classification of loan portfolio) 

Бул, кредиттердин сапатына кредиттик тобокелдик позициясынан (тобокелдик боюнча салмактап алуу) баа берүү.  

Классификация кредитного портфеля это оценка качества кредитов с позиций кредитного риска (взвешивание по риску). 

265.  

Классификациялануучу кредиттер 

(Classified loans) 

Классифицируемые кредиты 

(Classified loans) 

Кыргыз Республикасынын Улуттук банкынын жөнгө салуучу талаптарына ылайык, классификациялануучу кредиттерге төмөнкүлөр кирет: 

1) Субстандарттык кредиттер бул: 

- төлөө мөөнөттөрү узартылган (30 күнгө чейин) кредиттер

- кредиттик келишимге ылайык, пландык төлөмдөрү кредиттин мөөнөтү бүткөнгө чейин (60 күнгө жана андан ары) узартылган кредиттер, 

- кредиттин мөөнөтү бүткөндөн кийин анын пайыздары жана негизги суммасы боюнча төлөм мөөнөттөрүн узартуу менен (30 күнгө чейин); 

2) Шектүү кредиттер бул:  

- карыз алуучу финансылык абалынын начарлоосунун кесепетинен кредит боюнча пайыздарды гана эмес, анын негизги суммасы боюнча да пландык төлөмдөрдү төлөй албай калган кредит, 

- мөөнөтү бүткөндөн кийин да 90 күндөн ашыгыраак убакыт төлөнбөй калган кредит, 

- пролонгациялоону кошо алганда, бир нече жолу реструктуризацияланган кредит, 

- кардардын жоготууларын жана чыгымдарын улам көбөйткөн кредит, 

- күрөөнүн рыноктук наркы төмөндөп, сапаты начарлап, анын ликвиддүүлүгү шектенүүнү жараткан кредит, ал эми күрөөнү баштапкы баада сатуу кыйынга турган кредит; 

3) Жоготуу катары классификацияланган кредиттер бул, төмөнкү бир же бир нече мүнөздөмөлөргө ээ болгон кредиттер: 

карыздын 90 күндөн ашыгыраак убакыт төлөнбөй узарып кетиши; 

3 жолудан көбүрөөк пролонгацияланышы (узартылышы); 

күрөөнүн жоктугу же рыноктук жагдайлардан улам аны сатуу мүмкүн эмес болсо; 

кардардын карызды төлөөгө жөндөмсүздүгү, андан баш тартышы, же болбосо айкын ордун жабуусуз эле төлөп берүү ниетин билдириши жана активдин ордун жабуу үчүн экинчи каражат алуу булагынын жоктугу; 

кардардын банк менен кызматташууга ниеттенбеши же болбосо кардар менен байланышуу мүмкүн эмес болсо; 

кардардын бизнесинин токтотулушу же анын банкрот абалда калышы. 

Мында, жоготуу катары классификацияланган активдердин наркы өтө төмөн болгондугунан улам, алар банктын балансында нөлдүк наркта чагылдырылат. 

Классифицируемым кредитам с точки зрения регулятивных требований Национального банка Кыргызской Республики относятся: 

1) Субстандартные кредиты это кредиты: 

- с продленными сроками выплаты (до 30 дней), 

- с просроченными плановыми платежами (60 дней и более) согласно кредитному договору, до истечения срока кредита, 

- с просроченными платежами (до 30 дней) по процентам и основной сумме после окончания срока кредита. 

2) Сомнительные кредиты это кредиты по которым: 

- заемщик перестал производить плановые платежи не только по процентам, но и по основной сумме в результате ухудшения финансового состояния, 

- длительность просрочки кредита составляет более 90 дней, после окончания срока кредита, 

- имеет место неоднократная реструктуризация кредита, включая пролонгацию, 

- увеличиваются потери и убытки клиента, 

- снижается рыночная стоимость залога, ухудшается качество, ликвидность залога является сомнительной, залог труднореализуемым по цене первоначальной оценки. 

3) Кредиты, классифицируемые как потери это кредиты, которые обладают одной или несколькими из следующих характеристик: 

просроченная задолженность более 90 дней; 

пролонгация более 3-х раз; 

отсутствие залога или невозможность его продажи из-за отсутствия рынка; 

неспособность, отказ клиента погасить задолженность, либо намерение оплаты без осуществления реального погашения, и отсутствие вторичного источника для погашения актива; 

нежелание клиента сотрудничать с банком либо отсутствие клиента; 

прекращение работы бизнеса клиента либо объявление его банкротом. 

При этом, активы, классифицированные как потери, имеют такую низкую стоимость, что отражаются на балансе банка по нулевой стоимости. 

266.  

Төлөөчү кардар (Payer) 

Клиент-плательщик 

(Payer) 

Анын акча каражатынын эсебинен эсептешүүлөр жүзөгө ашырылган банк кардары. 

Клиент банка, за счет денежных средств которого осуществляется расчет.  

267.  

Алуучу кардар (Recipient) 

Клиент-получатель (Recipient) 

Эсептешүүлөрдүн натыйжасында анын пайдасына акча каражаттары келип түшкөн банк кардары. 

Клиент банка, в пользу которого поступают денежные средства в результате расчёта.  

268.  

Клиринг  

(Clearing) 

Клиринг 

(Clearing) 

1) Төлөмдөрдү топтоо, иштеп чыгуу, тастыктоо жана системанын катышуучуларынын өз ара талаптарын эсептөө процесси. 

2) Төлөмдөрдүн баланстык шарттарынын негизинде, өлкөлөр, банктар, компаниялар, ишканалар ортосунда бири-бирине сунушталган, сатылган товарлар, баалуу кагаздар жана кызмат көрсөтүүлөр үчүн утурлама милдеттенмелер боюнча нак эмес эсептешүү системасы. 

3) Банктык клиринг дегенден улам, бири-бирине барабар төлөмдөрдүн өз ара чегерилишине негизделген банктар аралык нак эмес эсептешүүлөр системасын түшүнүү зарыл.  

4) Валюта клиринги бул, өлкөлөр ортосунда бирдей нарктагы товарларга жана кызмат көрсөтүүлөргө төлөмдөрдүн өз ара чегерилишине негизделген, клирингдик валютада макулдашылган баада эсептелген, эл аралык эсептешүүлөрдү жүргүзүү тартибин түшүндүрөт.  

5) Баалуу кагаздар клиринги баалуу кагаздар боюнча тооруктарды өткөрүү учурунда рынок катышуучуларынын өз ара милдеттенмелерин эсептөө процесси. 

1) Процесс сбора, обработки, подтверждения платежей и подсчета взаимных обязательств участников системы. 

2) Система безналичных расчетов по встречным обязательствам между странами, банками, компаниями, предприятиями за поставленные, проданные друг другу товары, ценные бумаги и оказанные услуги, исходя из условий баланса платежей. 

3) Банковский клиринг представляет собой систему межбанковских безналичных расчетов, основанных на взаимном зачете равных платежей друг другу.  

4) Валютный клиринг представляет порядок проведения международных расчетов между странами, основанный на взаимном зачете платежей за товары и услуги, обладающие равной стоимостью, исчисленной в так называемой клиринговой валюте по согласованным ценам. 

5) Клиринг ценных бумаг - процесс подсчета взаимных обязательств участников рынка при проведении торгов по ценным бумагам 

269.  

Клирингдик күн (Clearing day) 

Клиринговый день (Clearing day) 

Системада белгиленген убакыт аралыгы, ал мезгил ичинде клиринг жүзөгө ашырылат. Клирингдик күн бир же бир нече клирингдик сессияны камтышы мүмкүн

Установленный в системе период времени, в течение которого осуществляется клиринг. Клиринговый день может состоять из одной или более клиринговых сессий. 

270.  

Клирингдик сессия (Clearing session) 

Клиринговая сессия  

(Clearing session) 

Системада белгиленген убакыт аралыгы, ал мезгил ичинде клиринг жүзөгө ашырылат. Клирингдик сессия системанын катышуучуларынын таза позициялары боюнча акыркы эсептешүүлөр менен жыйынтыкталат. 

Установленный в системе период времени, в течение которого осуществляется клиринг. Клиринговая сессия завершается окончательным расчетом по чистым позициям участников системы. 

271.  

Клирингдик борбор 

(Clearing house) 

Клиринговый центр 

(Clearing house) 

1) Клиринг жүзөгө ашырылуучу мекеме.  

2) клиринг системасынын катышуучулары ортосунда нак эмес эсептешүүлөрдү жүргүзүү учурунда ортомчулук кызматтарды сунуштаган уюм. Клирингдик борбор төлөм документтерин алмаштырууну, төлөмдөрдү топтоону жана иштеп чыгууну, ошондой эле Кыргыз Республикасынын Улуттук банкы тарабынан белгиленген эрежелерге жана жол-жоболорго ылайык, өз ара талаптарды чегерүү жолу менен клиринг системасынын катышуучуларынын таза позициясынын эсебин жүзөгө ашырат.  

1) Учреждение, в котором осуществляется клиринг. 

2) организация, оказывающая посреднические услуги при проведении безналичных расчетов между участниками клиринговой системы платежей. Клиринговый центр осуществляет обмен платежными документами, сбор и обработку платежей и расчет чистых позиций участников клиринговой системы путем зачета взаимных требований согласно правилам и процедурам, установленным Национальным банком Кыргызской Республики. 

272.  

Ко-бейджинг банктык төлөм карты (Co-badge card) 

Ко-бейджинговая банковская платежная карта (Co-badge card) 

Эки төлөм системасынын алкагында чыгарылган карт.  

Карта, выпущенная в рамках двух платежных систем. 

273.  

Кобрэндинг 

(Co-branding) 

Кобрэндинг 

(Co-branding) 

Долбоордун катышуучуларынын брэнддик аталыштарын жана соодалык аталыштарын бириктирген, продукттарды же кызмат көрсөтүүлөрдү биргелешип жайылтуу боюнча маркетингдик иш-чаралар топтому. 

Комплекс маркетинговых мероприятий по совместному продвижению продуктов или услуг, которые объединяют их брэндовые имена и торговые имена участников проекта. 

274.  

Ко-брендинг банктык төлөм карты (Co-branding card) 

Ко-брендинговая банковская платежная карта (Co-branding card) 

Коммерциялык банк жана кайсыл болбосун уюм/уюмдар тарабынан биргелешип чыгарылган карт. 

Карта, совместно выпущенная коммерческим банком и какой либо организацией/ми. 

275.  

Артыкчылык берүү коду  

(Priority code) 

Код приоритетности (Priority code) 

Төлөм системасында төлөм документтерин иштеп чыгуу кезегин аныктоочу код. Артыкчылык берилген код төлөм документине төлөмдү жөнөтүүчү тарабынан ыйгарылат. 

Код, определяющий очередность обработки платежных документов в платежной системе. Код приоритетности присваивается платежному документу отправителем платежа. 

276.  

Ички аудиторлордун этика кодекси 

(The code of ethics of internal auditors) 

Кодекс этики внутренних аудиторов 

(The code of ethics of internal auditors) 

Ички аудиторлордун эл аралык институтунун этика кодекси, анда ички аудит кесибине жана иш тажрыйбасына тиешелүү принциптер, ички аудиторлор так сактоого тийиш болгон эрежелер камтылат.  

Кодекс этики международного Института внутренних аудиторов, который включает Принципы, относящиеся к профессии и практике внутреннего аудита, и Правила поведения, описывающие поведение, ожидаемое от внутренних аудиторов

277.  

Конверсиондук валюталык операциялар 

(Exchange transactions) 

Конверсионные валютные операции 

(Exchange transactions) 

Бир валютаны башка валютанын ордуна сатып алуу/сатуу боюнча валюталык операциялар

Валютные операции, связанные с покупкой/продажей одной валюты в обмен на другую

278.  

Конвертирленүүчү валюта 

(Convertible currency) 

Конвертируемая валюта 

(Convertible currency) 

Башка валюталарга эркин жана чектөөлөрсүз алмаштырылуучу валюта, алар конвертирленүүчү, жарым-жартылай конвертирленүүчү жана конвентирленбөөчү валюта болуп бөлүнөт. 

Валюта, свободно и неограниченно обмениваемая на другие валюты. Различают конвертируемые, частично конвертируемые и неконвертируемые валюты

279.  

Карыз конверсиясы 

(Debt Conversion) 

Конверсия долга 

(Debt Conversion) 

Карызды карыздык эмес милдеттенмеге (мисалы, капиталга катышуу инструментине) же улуттук валютадагы эквиваленттүү каражатка (мисалы, айкын долбоорду, программаларды же башка иш-чараларды каржылоого багытталышы мүмкүн болгон каражаттарга) алмашуу. 

Обмен долга на недолговое обязательство (например, на инструменты участия в капитале) или на эквивалентные средства в национальной валюте (например, на средства, которые могут быть направлены на финансирование конкретного проекта, программы или других мероприятий)  

280.  

Консолидацияланган баланс 

(Сonsolidated balance sheet) 

Консолидированный баланс 

(Сonsolidated balance sheet) 

Жыйынтыкталган бухгалтердик отчет; бир нече компаниядан турган ассоциацияланган корпорациялардын интеграцияланган чогуу алгандагы балансы; башкы компаниянын жана туунду компаниялардын, филиалдардын ишинин финансылык натыйжалары жөнүндө отчет. 

Сводная бухгалтерская отчетность; интегрированный совокупный баланс ассоциированной корпорации, состоящей из нескольких компаний; отчет о финансовых результатах деятельности головной компании и дочерних компаний, филиалов

281.  

Банктын консерватору 

(Bank conservator) 

Консерватор банка 

(Bank conservator) 

 

бул, мыйзам талаптарына ылайык банкта консервация жол-жобосун жүзөгө ашырган ыйгарым укуктуу квалификациялуу адис.  

Консерватор банка это квалифицированный уполномоченный специалист, осуществляющий процедуру консервации банка согласно законодательству.  

282.  

Банкта консервация чарасын киргизүү 

(Bank conservation) 

Консервация банка 

(Bank conservation) 

Банкта консервация чарасын киргизүү бул, кредиторлордун жана аманатчылардын таламында банктын активдеринин, бухгалтердик китептеринин жана жазуулардын сакталышын камсыз кылуу, ошондой эле андан-аркы иш багытын аныктоо үчүн банкта түптөлгөн айкын жагдайды иликтөөгө алуу ниетинде банк ишине контролдукту орнотуу максатында, мыйзамдарга ылайык колдонулган таасир этүү чарасы. 

Консервация банка это мера воздействия, применяемая согласно законодательству в целях установления контроля над банком для обеспечения сохранности активов, бухгалтерских книг и записей банка в интересах кредиторов и вкладчиков, а также изучения реального положения дел в банке для определения его дальнейшей деятельности. 

283.  

Рынок конъюнктурасы 

(Market situation) 

Конъюнктура рынка 

(Market situation) 

(латын тилинен conjungere байланыштыруу) бул, рынокто түптөлгөн экономикалык жагдай, ал суроо-талап жана сунуш деңгээли, рыноктук жигердүүлүк, сатуу баасы, көлөмү, пайыздык чендердин, валюта курсунун, эмгек акынын, дивиденддердин өзгөрүүсү (жылышы), ошондой эле өндүрүш жана керектөө динамикасы менен мүнөздөлөт. 

(От лат. conjungere связывать) Экономическая ситуация, складывающаяся на рынке, характеризуемая уровнями спроса и предложения, рыночной активностью, ценами, объемами продаж, движением процентных ставок, валютного курса, заработной платы, дивидендов, а также динамикой производства и потребления 

284.  

Банктын 

контролдугу 

Контроль банка 

Бул, банктын же башка финансы-кредит мекемесинин ишин тескөөгө, анын ичинде Директорлор кеңешинин мүчөлөрүнүн көпчүлүгүн шайлоого таасир этүү жөндөмдүүлүгү.  

Контроль банка способность оказывать влияние на управление банком или другими финансово-кредитными учреждениями, в том числе путем влияния на выбор большинства членов Совета директоров. 

285.  

Тобокелдикти контролдоо 

(Risk control) 

Контроль риска 

(Risk control) 

Тобокелдиктин келип чыгуу ыктымалдыгын төмөндөтүүгө, аны жокко чыгарууга же ага жол бербөөгө аракет кылууга, ошондой эле мындай жагдайлар келип чыккан шартта, тобокелдик кесепеттеринин олуттуулугун басаңдатууга багытталган тобокелдиктерди тескөө системасынын элементи. 

Элемент системы управления рисками, направленный на снижение вероятности возникновения риска, исключение или попытку его избежать, а также уменьшение серьезности последствий риска в случае его наступления 

286.  

Контролдук чөйрөсү 

(The control environment) 

Контрольная среда 

(The control environment) 

 

Өзүндө этикалык баалуулуктарды, башкаруу философиясын жана маданиятын, уюштуруу түзүмүн, ыйгарым укуктарды жана жоопкерчиликти бөлүштүрүүнү, персоналдын компетенттүүлүгүн камтыган контролдук элементтердин жыйындысы. 

Совокупность элементов контроля, включающих в себя этические ценности, философию и культуру управления, организационную структуру, распределение полномочий и ответственности, компетентность персонала

287.  

Таламдардын каршы келип калышы 

(Сonflict of interests) 

Конфликт интересов 

(Сonflict of interests) 

Бул, укук менен корголгон, таламдар ортосунда келип чыккан карама-каршылыкты түшүндүргөн, жалпы кабыл алынган атоо. 

Жеке адамдардын айрым бир категориясынын чектелбеген чөйрөсүнүн (кредиторлор, акционерлер, инвесторлор ж.б.) таламдарын кошо алганда, коргоого алынган таламдар катары жеке сыяктуу эле, жалпы таламдар да болушу мүмкүн. Мисалы, банктарда келип чыккан таламдардын каршы келип калышы банктык мыйзамдар аркылуу жөнгө салынат. 

Конфликт интересов это общепринятый термин, обозначающий противоречие между интересами, которые защищены правом.  

Защищаемыми интересами могут быть как частные, так и публичные интересы, включая интересы неограниченного круга определенной категории частных лиц (кредиторы, акционеры, инвесторы и т.д.). Например, случаи возникновения конфликта интересов в банках регулируются банковским законодательством. 

288.  

Корреспонденттик эсеп 

(Correspondent account) 

Корреспондентский счет 

(Correspondent account) 

Бир финансы-кредит мекемеси тарабынан корреспонденттик келишимдин негизинде, башка финансы-кредит мекемесинин тапшыруусу боюнча жана анын эсебинен ишке ашырылган эсептешүүлөрдү чагылдырган эсеп. 

Счет, на котором отражаются расчеты, произведенные одним финансово-кредитным учреждением по поручению и за счет другого финансово-кредитного учреждения на основе корреспондентского договора. 

289.  

Корпоративдик банктык төлөм карты 

(Corporate card) 

Корпоративная банковская платежная карта (Corporate card) 

Карт ээсине, жеке адамга операцияларды эсеп ээси, юридикалык жак/жеке ишкер тарабынан ага сунушталган ыйгарым укуктарга ылайык, картты пайдалануу менен операцияларды ишке ашырууга мүмкүндүк берген карт. Акча каражаттарын эсептен алып салуу операциялары ошол юридикалык жактын/жеке адамдын корпоративдик эсебинен жүзөгө ашырылат.  

Карта, использование которой позволяет держателю карты, физическому лицу, совершать операции с использованием карты в соответствии с полномочиями, предоставленными ему юридическим лицом/индивидуальным предпринимателем, владельцем счета. Операции по списанию денежных средств осуществляются с корпоративного счета данного юридического лица/индивидуального предпринимателя. 

290.  

Котировка 

(Quotation) 

Котировка 

(Quotation) 

 

Рынок коньюнктурасына ылайык, белгилүү бир күнгө карата чет өлкө валюталар курсун, баалуу кагаздар наркын же рыноктогу товарлардын баасын белгилөө

Установление курсов иностранных валют, стоимости ценных бумаг или цен товаров на рынках на определенную дату, в соответствии с рыночной конъюнктурой 

291.  

Монетизациялоо коэффициенти 

(Monetization factor) 

Коэффициент монетизации 

(Monetization factor) 

Акча массасынын (нак акча каражаттары жана ишканалардын жана калайык-калктын банктардагы эсептерде турган акча каражаттары) ички дүң өнүмдүн (ИДӨ) көлөмүнө карата катышы. Ал, төлөмдөрдү жана эсептешүүлөрдү ишке ашыруу, эмгек акыларды, жөлөк пулдарды, стипендияларды ж.б. төлөө үчүн зарыл болгон акча каражаттары менен экономиканын камсыз болуу деңгээли жөнүндө түшүнүк берет.  

Отношение денежной массы (наличные деньги и денежные средства на счетах предприятий и населения в банках) к объему Валового внутреннего продукта (ВВП). Дает представление о степени обеспеченности экономики деньгами, необходимыми для осуществления платежей и расчетов, выплаты заработной платы, пособий, стипендий и др.  

292.  

Жүгүртүү коэффициенти 

(Turnover Ratio) 

Коэффициент оборачиваемости 

(Turnover Ratio) 

Кеңири мааниде алганда, белгилүү бир мезгил ичинде жүгүртүү каражаттары менен ишке ашырылган жүгүртүүлөрдүн санын чагылдырат. Тар мааниде алганда, рыноктук ликвиддүүлүктүн аспектилеринин биринен болгон рынок сыйымдуулугу көрсөткүчү болуп саналат. Ал соода жүргүзүп жаткан мезгил ичинде сатылып алынган жана сатылган баалуу кагаздардын санынын соода ишке ашырылган, ошол мезгилдин баш жагына жана акырына карата орду жабылбаган баалуу кагаздардын орточо санына карата катыш катары эсептелинет.  

В широком определении представляет собой количество оборотов за определенный период, сделанных оборотными средствами. В узком определении является показателем емкости рынка, одного из аспектов рыночной ликвидности. Он рассчитывается как отношение количества ценных бумаг, купленных и проданных в течение периода торговли, к среднему количеству непогашенных ценных бумаг на начало и на конец данного периода торговли 

293.  

Карызды тейлөө коэффициенти 

(Debt-Service Ratio) 

Коэффициент обслуживания долга 

(Debt-Service Ratio) 

Жыл ичинде карызды тейлөөнүн (төлөөгө каралган пайыздарды жана негизги сумманы) салыштырмалуу көрсөткүчү, ал ошол жылдагы экспорттон (эрежедегидей эле товарлар жана кызмат көрсөтүүлөрдөн) же жыл ичиндеги бюджет кирешесине карата пайыздарда туюндурулат. Келечекте карызды тейлөө коэффициентин эсептөө үчүн экспорттук же бюджеттик түшүүлөргө алдын ала баа берүү зарыл. Бул коэффициент өлкөнүн карыз оорчулугунун маанилүү көрсөткүчү болуп эсептелинет.  

Относительный показатель обслуживания долга (причитающиеся к выплате проценты и основная сумма) в течение года, выражаемый в процентах от экспорта (как правило, товаров и услуг) за этот год, либо к доходам бюджета за год. Для вычисления коэффициентов обслуживания долга на перспективу необходимы определенные прогнозные оценки экспортных или бюджетных поступлений. Этот коэффициент считается важнейшим показателем бремени задолженности страны 

294.  

Шарп коэффициенти 

(Sharp ratio) 

Коэффициент Шарпа 

(Sharp ratio) 

Тобокелдик бирдигине туура келген, инвестициялоодон алынган кирешелердин өлчөмүнө талдап-иликтөөлөрдү жүргүзүү үчүн колдонулган тобокелдиктерге сандык баа берүү көрсөткүчү. Тобокелдик бирдиги дегенден улам, адатта инвестициялоодон күтүлүп жаткан кирешеден четтөөлөрдүн бир пайызын түшүнүү зарыл.  

Показатель количественной оценки рисков, используемый для анализа величины доходности от инвестирования, приходящейся на единицу риска. Под единицей риска обычно понимают 1% отклонения в ожидаемой доходности от инвестирования. 

295.  

Кыска мөөнөттүк карыз 

(Short-Term Debt) 

Краткосрочный долг 

(Short-Term Debt) 

Төлөө мөөнөтү бир жылды жана андан азды түзгөн карыз. Мында, төлөө мөөнөтү төлөөгө чейинки баштапкы мөөнөттүн же калган мөөнөттүн негизинде аныкталышы мүмкүн. 

Долг, срок погашения которого составляет один год и менее. Срок погашения может определяться на основе первоначального срока или остаточного срока до погашения 

296.  

Кредиттик банктык төлөм карты (Credit card) 

Кредитная банковская платежная карта 

(Credit card) 

1) Товарлар жана кызмат көрсөтүүлөр үчүн төлөөгө, ошондой эле карттын эмитенти сунуштаган банктык кредиттин эсебинен банктык эсептен акча каражаттарын алууга каралган карт. 

2) карт ээсине банк тарабынан белгиленген лимиттин чегинде нак акчаны чыгарууга же сатып алууну жүзөгө ашырууга мүмкүндүк берген карт. 

1) Карта, предназначенная для оплаты товаров и услуг, а также для получения денежных средств с банковского счёта за счёт банковского кредита, предоставляемого эмитентом карты. 

2) Карта, дающая возможность держателю совершать покупки или снимать наличность в пределах установленного банком лимита. 

297.  

Кредиттик төлөм 

(Credit payment) 

Кредитовый платеж 

(Credit payment) 

Банктын төлөөчүнүн тапшыруусу боюнча анын эсебинен акча каражаттарын алып, аларды алуучунун эсебине которуу боюнча төлөм. 

Платеж, осуществляемый банком по поручению плательщика о списании денежных средств со счета плательщика и зачисление их на счет получателя. 

298.  

Кредит 

(Credit) 

Кредит 

(Credit) 

Кредитор тарабынан карыз алуучуга өз учурунда кайтаруу, мөөнөтүндө төлөө жана төлөөгө жөндөмдүүлүк шарттарында берилген каражат. Кредиттер төмөнкүдөй негизги формаларга бөлүнөт: а) ишканалардын, фирмалардын жүгүртүү каражаттарын топтоо үчүн каралган, бир жылга чейинки мөөнөткө берилген кыска мөөнөттүк кредит; б) инвестициялык капитал катары пайдаланылган, бир жылдан ашкан мөөнөткө берилген узак мөөнөттүү кредит; в) кепилдик, камсыздоо алдында берилген гарантиялык кредит; г) мамлекет карыз алуучу катары, ал эми мамлекеттик баалуу кагаздарды сатып алышкан жеке адамдар жана юридикалык жактар кредитордун ролунда иш алып барган мамлекеттик кредит; д) банктар тарабынан акчалай формада сунушталган банктык кредит; е) товарларды жана кызмат көрсөтүүлөрдү керектөөчүлөргө сунушталган жана керектөө муктаждыктарын канааттандыруу үчүн колдонулган керектөө кредиттери; ж) карыздык милдеттенмелер боюнча юридикалык жактар жана жеке адамдардын бири-бирине берген же сатуучулар тарабынан сатып алуучуларга товардык формада сунушталган (бөлүп төлөө шартында сатуу) коммерциялык кредиттер; з) сатып жаткан тараптын товарларын сатып алуу үчүн сатуучу тарабынан сатып алуучу тарапка аванс формасында сунушталган эл аралык (чет өлкө) кредиттер; и) кыймылсыз мүлктү күрөөгө алуу менен берилген ипотекалык кредит. 

(От лат. credit он верит) 1) Средства, предоставляемые кредитором заемщику на условиях возвратности, срочности и платности за их использование. Различают следующие основные формы кредита: а) краткосрочный, выдаваемый на срок до года, предназначенный для формирования оборотных средств предприятий, фирм; б) долгосрочный, предоставляемый на срок свыше года и используемый в качестве инвестиционного капитала; в) гарантированный, предоставляемый под гарантию, под обеспечение; г) государственный, в котором в качестве заемщика выступает государство, а в роли кредитора физические и юридические лица, приобретающие государственные ценные бумаги; д) банковский, предоставляемый банками в денежной форме; е) потребительский, предоставляемый потребителям товаров и услуг и используемый для удовлетворения потребительских нужд; ж) коммерческий, предоставляемый юридическими и физическими лицами друг другу по долговым обязательствам или предоставляемый в товарной форме продавцами покупателям (продажа в рассрочку); з) международный (иностранный), предоставляемый продающей стороной покупающей стороне в форме аванса для закупки товаров у продающей стороны; и) ипотечный, предоставляемый под залог недвижимости. 

299.  

Кредитор 

(Creditor) 

Кредитор 

(Creditor) 

 

Кредитор 1) бул бир тарап экинчи тараптан (карызгерден) анын милдеттенмелеринин аткарылышын: мүлктү өткөрүп берүүнү, ишти аткарууну, акчаны төлөөнү ж.б. талап кылуу укугу. 

2) карыз алуучуга келишимде каралган өлчөмдө жана шарттарда акча каражаттарын (кредитти) берүүгө милдеттенген тарап. 

Кредитор 1) это сторона, которая имеет право требовать от другой стороны (должника) исполнения его обязательств: передать имущество, выполнить работу, уплатить деньги и т.п. 2) сторона договора, обязующаяся предоставить денежные средства (кредит) заемщику в размере и на условиях, предусмотренных договором. 

300.  

Кредиттик таржымал 

(Credit history) 

Кредитная история 

(Credit history) 

 

Бул, карыз алуучу мурда түзүлгөн кредиттик келишимдер боюнча өзүнө алган милдеттенмелерин аткаргандыгын мүнөздөгөн, карыз алуучуга тиешелүү маалыматтар (кредиттик маалымат) жыйындысы. 

Кредитная история совокупность информации о заемщике (кредитная информация), которая характеризует исполнение заемщиком принятых на себя обязательств по ранее заключенным кредитным договорам.  

301.  

Кредиттик линия 

Кредитная линия 

Бул, макулдашылган лимиттин чегинде белгилүү бир мезгил ичинде кредит берүүгө карыз алуучу алдындагы банктын же башка кредит мекемесинин талаптагыдай тариздетилген милдеттенмеси. 

Кредитная линия юридически оформленное обязательство банка или другого кредитного учреждения перед заемщиком предоставить ему в течение определенного периода кредиты в пределах согласованного лимита. 

302.  

Улуттук банктын “овернайт” кредити 

(“Overnight” credit of NBKR) 

Кредит «овернайт» НБКР 

(“Overnight” credit of NBKR) 

 

 

Акча-кредит саясатынын инструменти, ал Улуттук банк тарабынан күрөөлүк камсыздоо алдында бир күндөн ашпаган мөөнөткө улуттук валютада кредит берүү аркылуу банктын кыска мөөнөттүү ликвиддүүлүгүн колдоо максатында пайдаланылат. 

Инструмент денежно-кредитной политики, используемый с целью поддержания краткосрочной ликвидности банка путем предоставления Национальным банком кредита в национальной валюте на срок в пределах суток, под залоговое обеспечение  

303.  

Улуттук банктын акыркы инстанциядагы кредити 

(Credit of last instance of NBKR) 

Кредит последней инстанции НБКР 

(Credit of last instance of NBKR) 

 

Банктар ликвиддүүлүктүн минималдуу деңгээлин колдоо үчүн бардык каражаттарын жана мүмкүнчүлүктөрүн жумшаган өзгөчө жагдайларда Улуттук банк тарабынан коммерциялык банктарга берилүүчү кредит. 

Кредит, предоставляемый Национальным банком коммерческим банкам в исключительных случаях, при исчерпании коммерческими банками всех доступных средств и возможностей поддержания минимального уровня ликвидности. 

304.  

Ликвиддүүлүктү колдоо үчүн кредит (Credit for maintain of liquidity) 

Кредит для поддержания ликвидности (Credit for maintain of liquidity) 

Банк тутумунун бүтүндүгүн коргоо жана анын туруктуулугун камсыз кылуу, система тобокелдигин алдын алуу, банктын ликвиддүүлүгүн колдоо жана аманатчылардын таламдарын коргоо максатында коммерциялык банкка сунушталган кредит. Кредит улуттук валютада, төмөнкүдөй жалпы кредиттөө принциптерин сактоо менен сунушталат: мөөнөттүүлүк, төлөөгө жөндөмдүүлүк, кайтарымдуулук жана күрөөлүк камсыздоо алдында. Коммерциялык банк кредитти кызмат адамдарына депозиттерди (аманаттарды) төлөөгө, ошондой эле коммерциялык банктын кызматкерлерине сый акылардын/бонустардын бардык түрлөрүн кошо алганда, администрациялык чыгашаларды төлөө үчүн пайдаланууга укугу жок. Кредитти сунуштоо, анын шарттары жана көлөмү жөнүндө чечим Улуттук банк Башкармасы тарабынан кабыл алынат.  

Кредит, предоставляемый коммерческому банку в целях защиты целостности и обеспечения стабильности банковской системы, предотвращения системного риска, поддержания ликвидности банка и защиты интересов вкладчиков. Кредит предоставляется в национальной валюте с соблюдением общих принципов кредитования: срочности, платности, возвратности и обеспеченности. Коммерческий банк не вправе использовать кредит на выплату депозитов (вкладов) должностным лицам, а также для оплаты административных расходов, включая все виды вознаграждения\бонусов сотрудникам коммерческого банка. Решение о предоставлении кредита, условиях предоставления и объеме кредита принимается Правлением Национального банка.  

305.  

Кредитордук карыз 

(Creditor indebtedness) 

Кредиторская задолженность 

(Creditor indebtedness) 

1) Ишканалар, уюмдар, мекемелер тарабынан тартылган, белгиленген мөөнөт ичинде кредиторго кайтарылып берилүүгө тийиш болгон убактылуу акча каражаттары; 2) субъекттин (ишкана, уюм, жеке адам) белгиленген мөөнөттө ордун жабууга милдеттүү болгон башка жактар алдындагы карызы.  

1) Временно привлеченные предприятием, организацией, учреждением денежные средства, подлежащие возврату кредиторам в установленные сроки; 2) Задолженность субъекта (предприятия, организации, физического лица) перед другими лицами, которую этот субъект обязан погасить в установленные сроки. 

306.  

Кредиттик тобокелдик 

(Credit risk) 

Кредитный риск 

(Credit risk) 

 

Карыз алуучу келишим шарттарына ылайык кредитор алдында финансылык милдеттенмелерин аткарбай коюусунун, өз учурунда аткара албай калышынын же толук аткарбашынын кесепетинен кредитордун чыгымга учурап калышын шарттаган тобокелдик.  

Риск возникновения у кредитора убытков вследствие неисполнения, несвоевременного либо неполного исполнения заемщиком финансовых обязательств перед кредитором в соответствии с условиями договора

307.  

Кредиттик рейтинг (Credit rating) 

Кредитный рейтинг (Credit rating) 

Өлкөнүн, карыз алуучунун же өзүнчө финансылык инструменттин финансылык туруктуулугуна жана төлөөгө жөндөмдүүлүгүнө интегралдык баа берүү. Карыз алуучу карыздын негизги суммасын жана ал боюнча пайыздарды өз учурунда жана толук көлөмдө кредиторго төлөп берүүгө жөндөмдүүлүгү жана анын төлөө ниети боюнча рейтинг агенттигинин билдирген пикири. 

Интегральная оценка финансовой устойчивости и платежеспособности страны, заемщика или отдельного финансового инструмента. Выражает мнение рейтингового агентства относительно будущей способности и намерения заемщика осуществлять выплаты кредиторам в погашениие основной суммы задолженности и процентов по ней своевременно и в полном объеме. 

308.  

Кредиттик тобокелдик (төлөм системасында) 

(Credit risk/ exposure) 

Кредитный риск 

(в платежной системе) 

(Credit risk/ exposure) 

Алгылыксыз жагдайга дуушар болуу ыктымалдыгы, мында төлөм системасынын катышуучулары тараптардын бири ошол учурда же келечекте өз финансылык милдеттенмелерин толугу менен аткара албай калышы мүмкүнчүлүгү.  

Вероятность наступления неблагоприятного события, при котором одна из сторон участников платёжной системы не может полностью выполнить свои финансовые обязательства на данный момент или на любой момент в будущем. 

309.  

Кирешелүүлүк ийреги (графиги) 

(Yield curve) 

Кривая доходности 

(Yield curve) 

Кирешелүүлүк деңгээлинин төлөө мөөнөттөрүнө жараша белгиленген графиги. 

График зависимости уровня доходности в зависимости от срока погашения

310.  

Кросс-курс 

(Cross rate) 

Кросс-курс 

(Cross rate) 

Бир валютанын экинчи валютага карата наркы, ал үчүнчү валютага карата алардын курсу аркылуу эсептелинет . 

Стоимость одной валюты к другой, рассчитанная через их курсы к третьей валюте

311.  

Купон 

(Coupon) 

Купон 

(Coupon) 

Мезгил аралыгы жана пайыздык чени алдын ала аныкталган баалуу кагаздар боюнча төлөнгөн киреше. 

Доход, выплачиваемый по ценной бумаге с заранее определенной периодичностью и ставкой процента

312.  

Купондук баалуу кагаздар 

(Coupon securities) 

Купонная ценная бумага 

(Coupon securities) 

 

Купондук деп аталуучу, номиналдан катталган пайыздар дайыма төлөнүп турган баалуу кагаз. Мында, баалуу кагаздын ордун жабууда номинал төлөнүп берилет. 

Ценная бумага, по которой производятся регулярные выплаты фиксированного процента от номинала, называемые купонными, и выплата номинала при погашении ценной бумаги

313.  

Валюта сатып алуу курсу 

(Bid rate) 

Курс покупки валюты 

(Bid rate) 

Валюта сатылып алынган нарк

Стоимость, по которой покупается торгуемая валюта

314.  

Валюта сатуу курсу 

(Asked rate) 

Курс продажи валюты 

(Asked rate) 

Валюта сатылган нарк

Стоимость, по которой продается торгуемая валюта

315.  

Левераж (Левередж) 

(Leverage) 

Левераж (Левередж) 

(Leverage) 

 

Левераж (Левередж) 1) продукция өндүрүүгө кеткен толук сарптоолордогу операциялык сарптоолордун үлүшү; 2) карыздык жана өздүк каражаттардын катышы же суммардык милдеттенмелердин жана узак мөөнөттүү карыз алуулардын акционердик капиталга карата катышы. 

Банк ишин иликтөөгө алуу максатында левераж дегенден улам, өздүк каражаттар менен тартылган каражаттардын катышын түшүнүү зарыл. Ал капиталдын кайсыл деңгээлин банктын кирешелүүлүгүн камсыз кылуу үчүн колдоого алынып турууга тийиш экендигин чагылдырат. Бул көрсөткүч, банк ээлеринин пайдасына сандык баа берүүгө мүмкүндүк берет жана өздүк капитал менен активдердин жалпы суммасынын, ошондой эле карыздар менен капиталдын наркынын катышына кандай болбосун финансылык талдап-иликтөөлөрдү жүргүзүүдө эсептелгендерге концептуалдуу негизде окшош келет.  

Левераж (Левередж) 1) доля операционных затрат в полных затратах на производство продукции; 2) соотношение заемных и собственных средств или отношение суммарных обязательств и долгосрочных заимствований к акционерному капиталу. 

Для целей анализа деятельности банка под леверажем понимается соотношение собственных и привлеченных средств, отражающее какой уровень капитала должен поддерживаться для обеспечения доходности банка. Данный показатель позволяет количественно оценить выгоду владельцев банка и концептуально аналогичен рассчитываемому при любом финансовом анализе соотношению собственного капитала и общей суммы активов, а также задолженности и стоимости капитала и др.  

316.  

Либор 

(LIBOR - London Inter Bank Offered Rate) 

Либор  

(LIBOR - London Inter Bank Offered Rate) 

Лондондогу банктар аралык сунуш чени Лондондогу банктар өз депозиттерин башка жогорку класстагы банктарга жайгаштырган пайыздын орточо чени. Ал эл аралык банктык операцияларды жүргүзүүдө базалык чен катары жигердүү колдонулат

Лондонская межбанковская ставка предложения средняя ставка процента, по которой банки Лондона размещают свои депозиты в других первоклассных банках. Активно используется при ведении международных банковских операций в качестве базовой ставки

317.  

Лигатурдук (брутто) масса 

Лигатурная (брутто) масса 

Лигатурдук (брутто) масса бардык компоненттерин эске алуу менен баалуу металлдын эритмесинин жалпы айкын массасы. 

Лигатурная (брутто) масса фактическая общая масса сплава драгоценного металла с учетом всех компонентов. 

318.  

Банктын ликвиддүүлүгү 

(Bank liquidity) 

Ликвидность банка 

(Bank liquidity) 

Банктын ликвиддүүлүгү милдеттенмелердин ордун мөөнөтүндө жаба алууга банктын жөндөмдүүлүгү, ал банк активдеринин жана пассивдеринин катышы жана түзүмү менен аныкталат.  

Ликвидность банка способность банка погасить в срок обязательства, определяется соотношением и структурой активов и пассивов банка. 

319.  

Ликвиддүүлүк 

(Liquidity) 

 

 

Ликвидность 

(Liquidity) 

 

 

1) Финансылык активдин мүнөздөмөсү жана ал нак акчага аны которууда келип чыккан чыгымдарды чагылдырат; 2) финансы рыногунун өнүгүү деңгээлин чагылдырган мүнөздөмө. Ликвиддүү рынок операциялар көлөмүнүн жогору экендиги, баа туруктуулугу, спрэд деңгээлинин салыштырмалуу төмөндүгү менен мүнөздөлөт; 3) уюмдун өзүнүн утурумдук милдеттенмелерин (төлөмдөрүн) тейлөө жөндөмдүүлүгү; 4) финансы-кредит мекемелеринин, корпорациялардын, акча рыногунун же капитал рыногунун, улуттук экономиканын ичиндеги же дүйнөлүк экономикадагы нак акча каражаттары; 5) активдерди тез арада жана анын баасына олуттуу таасир этпестен, ири көлөмдө сатып алуу же сатуу мүмкүнчүлүгү. Инструменттерге карата алганда, ликвиддүүлүк дегенден улам, наркынан олуттуу жоготууларсыз активдерди нак акча каражатына тез айлантуу мүмкүнчүлүгүн түшүнүү зарыл. 

1) Характеристика финансового актива, отражающая издержки по его переводу в наличность; 2) характеристика финансового рынка, отражающая его степень развития. Ликвидный рынок характеризуется высоким объемом операций, стабильностью цен, относительно низким уровнем спрэдов; 3) способность организации обслуживать свои текущие обязательства (платежи); 4) наличие денежных средств у финансово-кредитного учреждения, корпорации, на денежном рынке или рынке капитала, внутри национальной или мировой экономики; 5) возможность купить или продать активы быстро и в крупном объеме без значительного влияния на цену актива. Применительно к инструментам под ликвидностью обычно понимается возможность быстрого обращения активов в наличные денежные средства без значительной потери в стоимости. 

320.  

Ликвиддүү каражаттар 

(Liquid funds) 

Ликвидные средства (Liquid funds) 

Нак акча каражаттарына оңой айландырылышы мүмкүн болгон акча каражаттары ж.б. активдер: бул, казына векселдери, талап боюнча төлөнүүчү аманаттар жана башкалар, алар карыздык милдеттенмелерди төлөө үчүн колдонулушу мүмкүн. 

Денежные средства и другие активы, которые могут быть легко превращены в наличные денежные средства: казначейские векселя, вклады до востребования и т.д., и использованы для погашения долговых обязательств. 

321.  

Лимит 

(Limit) 

Лимит 

(Limit) 

 

Мүмкүн болуучу тобокелдиктерди минимизациялоо максатында белгиленген чектөөлөр. 

Ограничение, устанавливаемое для минимизации возможных рисков. 

322.  

Листинг 

(Listing) 

Листинг 

(Listing) 

Фондулук рыноктогу тооруктарга катышуу үчүн аныкталган критерийлерге баалуу кагаздардын ылайык келүүсүн белгилөө

Установление соответствия ценной бумаги определенным критериям для допуска к торгам на фондовом рынке

323.  

Өздүк жыйым 

(Individual savings) 

Личные сбережения 

(Individual savings) 

калктын акчалай кирешелеринин керектөө үчүн пайдаланылбаган, жыйым катары топтолгон бөлүгү.  

часть денежных доходов населения, не используемая на потребление, а откладываемая в целях накопления.  

324.  

Карт пайдаланылуучу локалдык төлөм системасы 

(Local payment system) 

Локальная платежная система с использованием карт 

(Local payment system) 

Кыргыз Республикасынын аймагында бир (бир эмитенттүү) же бир нече (көп эмитенттүү) эмитент тарабынан чыгарылган картты колдонуу менен эсептешүүлөр системасы. Локалдык төлөм системаларынын карттары катышуучулар жана системалар ортосунда түзүлгөн келишимдин шарттарына ылайык улуттук төлөм системасынын банкоматтарында жана терминалдарында тейлениши мүмкүн.  

Система расчетов с использованием карт, выпускаемых одним (одноэмитентная) или несколькими (многоэмитентная) эмитентами на территории Кыргызской Республики. Карты локальных платежных систем могут обслуживаться в банкоматах и терминалах национальной платежной системы согласно условиям договора между участниками и системами. 

325.  

Лондон клубу 

(London Club) 

Лондонский клуб 

(London Club)